नेपाल विवेकशील पार्टीकी अध्यक्ष कर्मा तामाङले प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ५ बाट उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेकी छन्। पछिल्लो समय युवा नेताहरूले पार्टीगत र स्वतन्त्र हैसियतमा आसन्न प्रतिनिधिसभा चुनावका लागि उम्मेदवारी घोषणा गर्ने लहर नै चलेको छ। तिनैमध्ये हुन्, तामाङ। पढेलेखेका युवाको प्रतिनिधित्व गर्छिन् उनले। र, युनिभर्सिटी अफ बर्मिङ्घममा राजनीति शास्त्रमा पीएचडीको क्रममा छिन्।
काठमाडौं कलंकीस्थित रोडोडेन्ड्रन इन्टरनेसनल बोर्डिङ स्कुलबाट एसएलसी र थापाथलीस्थित सेन्ट जेभियर्स कलेजबाट प्लस टु गरेकी उनले युनिभर्सिटी अफ लन्डनबाट राजनीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातक गरिन् । र, जर्मनीको युनिभर्सिटी अफ किलबाट कम्प्युटर साइन्समा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । जर्मनीमा छँदा पीपीआई एजी नामक कम्पनीमा सिनियर आईटी कन्सल्ट्यान्ट र जर्मनीकै इलेक्ट्रिसिटी, ग्यास, टेलिकम्युनिकेसन्स एन्ड रेलवे एजेन्सीमा डेपुटी हेड अफ डिभिजन रहिसकेकी उनी कम्प्युटर वैज्ञानिक पनि हुन्। स्वदेश फर्केर उनी राजनीति र सामाजिक गतिविधिमा संलग्न छिन्। तामाङसँग उनका चुनावी एजेन्डामा आधारित रहेर नेपाली हेडलाइनका लागि जनक वलीले गरेको संवादः
कुन पार्टीबाट चुनाव लड्ने घोषणा गर्नुभएको हो?
म नेपाल विवेकशील पार्टीको अध्यक्ष हुँ। आफ्नै पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरेकी हुँ। हाम्रो पार्टीको चुनाव चिह्न कुकुर हो। प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ५ बाट उम्मेदवार बन्दैछु।
कस्ता एजेन्डा लिएर मतदातामाझ जाँदै हुनुहुन्छ?
पहिलो त पार्टीगत एजेन्डा छन्। शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यावरण र अर्थतन्त्रलगायत एजेन्डा अगाडि सारेकी छु। अर्थतन्त्रलाई कसरी मजबुत बनाउन सकिन्छ भनेर मैले मतदातामाझ आफ्ना एजेन्डा प्रस्तुत गर्नेछु।
मेरा व्यक्तिगत एजेन्डाचाहिँ म एउटा महिला, जनजाति समुदायलाई नेतृत्व गर्दै उभिएको कारण म आफै एउटा एजेन्डा हुँ। हामीले महिला र पिछाडिएको वर्गको प्रतिनिधित्व गर्छौं। संविधानले महिलालाई ठाउँ दिएको छ तर पनि सहभागिता एकदम कम छ। विशेष गरी, सकारात्मक हस्तक्षेप एकदम कम छ। गएको स्थानीय तहको चुनावमा गठबन्धनका कारण महिला सहभागिता झनै घटेको छ। त्यही भएर हामीसँग अहिले प्रतिनिधि नै कम छन्। सहभागिता त झनै कम छ। त्यस हिसाबबाट पनि मेरो उम्मेदवारी आफैंमा एउटा सन्देश हो जस्तो मलाई लाग्छ।
देशका सबै समुदायको प्रतिनिधित्व बढ्नुपर्छ। त्यसको अर्थ मैले लैंगिक र जातीय मुद्दा उठाउन लागेकोचाहीँ होइन। मैले भन्न खोजेको नेपालमा जुन प्रकारको डाइभर्सिटी (विविधता) छ, त्यो राजनीतिमा पनि देखिनुपर्छ। अहिले त राजनीतिक दलमा एउटै समूह, एउटै वर्ग, एउटै लिंगको प्रतिनिधित्व ज्यादा छ।
संविधानले नै महिला, अल्पसंख्यक, उत्पीडितलगायत सबै वर्ग र समुदायको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरेको छ भन्ने राजनीतिक दलहरूको दाबी रहँदै आएको छ नि?
नेपालको जनगणना २०७८ ले पनि महिलाको संख्या ५० प्रतिशतभन्दा पनि धेरै देखाउँछ। तर, राजनीतिमा १० प्रतिशतभन्दा कम महिला सहभागिता छ। यदि कोही जनप्रतिनिधि बन्छन् भने त्यो कसैको दया, कृपा र पारिवारिक हिसाबबाट मात्र छ। राजनीतिमा त्यस्तो अवस्था अझै छ, जुन रहनु हुँदैन।
त्यसैले राजनीतिमा सकारात्मक हस्तक्षेप हुनुपर्छ। शिक्षित महिलाहरू पनि छन्। ती महिलालाई पनि स्पेस दिनुपर्छ। त्यो हिसाबले ‘म आफैं एउटा मुद्दा हुँ’ जस्तो लाग्छ। त्यसबाहेक मेरो अनुभव भन्ने हो भने मैले धेरै वर्ष जर्मनीमा आईटी इन्डस्ट्रीमा काम गरेकी छु। आफैं विद्यार्थी पनि हुँ। राजनीतिक शात्रमा विद्यावारिधि गर्दैछु। त्यो हिसाबले म संघीय संसदमा पुगेर नीति निर्माणमा सकारात्मक रूपमा सहयोग गर्न सक्छु। संघ भनेको नीति निर्माण गर्ने ठाउँ हो। संघ सरकारलाई ‘ल मेकर्स’ पनि भनिन्छ। सबैको प्रतिनिधित्व हुने गरी नीति निर्माणमा मैले काम गर्नेछु। सबैको प्रतिनिधित्व हुने गरी नीति निर्माण गर्न सघाउने छु।
युवाका एजेन्डा कसरी अगाडि बढाउनुपर्छ भन्ने लाग्छ तपाईंलाई?
हामीले सबैलाई समेट्ने खालको कार्यक्रम बनाउनुपर्छ। मुख्य एजेन्डा भनेकै हाम्रो प्रतिव्यक्ति आय बढ्नुपर्छ भन्ने हो। हाम्रो उत्पादन र उत्पाकदत्व बढ्नुपर्यो। अहिले काम नपाएर विदेश जानु परेको छ। त्यसलाई अन्त्य गर्नका लागि नेपालमै रोजगारीको व्यवस्था गर्नुपर्यो। नीति निर्माण तहमा त्यसखालको सोच र कार्यान्वयन हुनुपर्छ। साथै, विदेश जानुभएका दाजुभाइ, दिदीबहिनीलाई पनि राजनीतिक र आर्थिक रूपमा कसरी समेट्ने, उहाँहरूले पठाउनुभएको रेमिट्यान्सलाई कसरी सदुपयोग गर्ने र कसरी उत्पादनमा लगाउने भन्ने मेरा मुद्दा हुन्।
अन्य दलहरूसँग गठबन्धनको सम्भावना कत्तिको देख्नुभएको छ?
अहिले हामी छलफलमा छौं। २-३ वटा बैठक पनि भइसकेका छन्। छलफल जारी छ। तर, एजेन्डा र कार्यशैली मिलेन भने हामी गठबन्धन गर्दैनौं। एजेन्डा र कार्यशैली मिल्छ अनि सँगै मिलेर काम गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्यो भने समन्वय र सहकार्य हुन्छ।
चुनावको तयारी कसरी गरिरहनुभएको छ?
यो संघको चुनाव हो। त्यहाँ जनप्रतिनिधिको मुख्य काम नै नीति निर्माण गर्ने हो। समाज र नागरिकले बाटो र विकासको कुरा खोज्नुहुन्छ। हाम्रा मुद्दा, एजेन्डा र मूल्य मान्यताहरू कसरी सहज रूपमा बुझाउने भन्ने हिसाबले छलफल र तयारी भइरहेको छ। काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ५ का मतदातासँग भेटघाट हुँदैछ।
तपाईंको पार्टीबाट अन्य सदस्यहरू पनि उम्मेदवार बन्दै हुनु हुन्छ?
हामीले छलफल गरिरहेका छौं। भक्तपुरबाट उठ्नुहुन्छ, तयारी भइरहेको छ। पार्टी अध्यक्ष नै उठ्ने भएको कारण मेरो चाहीँ घोषणा भयो। ललितपुर, झापालगायत अरू ठाउँमा पनि उम्मेदवार टुंगो लगाउने गरी छलफल र तयारी भइरहेको छ।
