काठमाडाैँकाे एक निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनाव लड्ने भनी चर्चा गरिएका घिसिङकाे दाबीमाथि नेपाल चेकले तथ्य जाँच गरेकाे छ ।

सबैभन्दा पहिला उनकाे भाषणकाे उक्त अंश हेराैँ (युट्युबमा हेर्नुहाेस्, १: ३२: ५० देखि  १:३३:२४ सम्म) :

सम्माननिय प्रधानमन्त्री, माननिय मन्त्रीज्युकाे जुन यसपालिकाे आगमनसँगै हामीले विद्युत ब्यापार गर्न सफल भयाैँ । एउटा सानाे कुरा, जिल (जाेश) काे कुराले पनि ठूलाे काम गर्छ । एउटा सानाे कुरा भयाे भन्दैमा चिन्ता गरिरहनु पर्छ जस्ताे लाग्दैन । याे शुरुवात हाे । शुरुवातका दिनमा केही शुभ संकेत देखाएका छाैँ । अब आगामी दिनमा धेरै राम्राे बन्दै जानेछ ।

कुलमान घिसिङ

सर्वाेच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा पुन:स्थापना गर्ने आदेश गरेपछि २०७८ साल असार २९ गते शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका थिए । साेही दिन उर्जा, जलस्राेत तथा सिँचाइ मन्त्रीमा माओवादी नेता पम्फा भुसाल नियुक्त भइन् ।

नेपालले भारतलाई बिजुली बेच्ने अभियानकाे इतिहास झण्डै दुई दशक लामाे भएपनि त्यसका लागि आवश्यक विद्युत ब्यापार सम्झाैताले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र माेदीले २०७१ साल साउन ३ मा नेपालकाे भ्रमण गरेपछि गति लिएकाे हाे ।

२०७१ सालदेखि यता भारतलाई बिजुली बेच्नका लागि नेपालले गरेकाे प्रयासकाे समय रेखा यस्ताे छ ।

• सरकारकाे मन्त्रिपरिषद बैठकले प्राधिकरणलाई बिजुली निर्यात गर्ने अनुमति दिएकाे थियाे ।

• २०७७ साल माघ १९ गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले धनुषाकाे ढल्केबरमा निर्मित ४०० र २२० केभी ढल्केबर सब स्टेसनकाे उद्घाटन गरे । उक्त सब स्टेसन चालु भएपछि करीब १००० मेगावाट बिजुली ढल्केबर-मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनबाट आदान प्रदान गर्न सम्भव भएकाे थियाे ।

• २०७७ फागुनमा भारतले विद्युत ब्यापार सम्झाैता गरेका मुलुकले भारतीय कम्पनीमार्फत बिजुली आयातनिर्यात गर्न पाउने गरी अन्तरदेशीय विद्युत आयात निर्यात कार्यविधि जारी गरेकाे थियाे । उक्त कार्यविधि जारी भएपछि भारतसँग विद्युत ब्यापार गर्न नेपाललाई सहज भएकाे थियाे ।

• सर्वाेच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा पुन:स्थापना गर्ने आदेश गरेपछि २०७८ साल असार २९ गते शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका थिए ।

• २०७८ साल कात्तिक १५ गते भारतले केन्द्रीय विद्युत नियमन आयाेगकाे इण्डियन इनर्जी एक्सचेञ्ज अन्तर्गत नेपाललाई बिजुली निर्यात गर्ने अनुमति दियाे । त्यस अघिसम्म नेपालमा बढी भएकाे बिजुली भारतले पैँचाेकाे रुपमा लिने गरेकाे थियाे ।

• प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा २०७९ साल चैत १८-२० भारतकाे ‌औपचारिक भ्रमण गरेका थिए । त्यस क्रममा नेपाल-भारतबीच उर्जा क्षेत्रमा स‌ंयुक्त दृष्टिकाेण पत्र जारी भयाे । यसपछि भने भारतसँगकाे विद्युत ब्यापारले ‌‍‍औपचारिकता पायाे

  निष्कर्ष

  माथिकाे समय रेखाबाट प्रष्ट हुन्छ, वर्तमान सरकार गठन भएपछि औपचारिक रुपमा शुरु भएकाे भारतसँगकाे बिजुलीकाे ब्यापारका पछाडि कम्तिमा दशक लामाे इतिहास छ । नेपाल-भारत बीच अनेकाैँ चरणमा वार्ता भएका छन् । ती वार्ता सुशील काेइराला नेतृत्वकाे सरकारदेखि केपी ओली नेतृत्वकाे सरकारका पालामा भएका थिए ।

  तर नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले यी सन्दर्भहरु र पृष्ठभूमि लुकाएका छन् । उनले झण्डै आधा घन्टाकाे आफ्नाे मन्तव्यमा भारतसँगकाे बिजुली ब्यापारका लागि सम्पूर्ण जस शेरबहादुर देउवा नेतृत्वकाे सरकार र उर्जा मन्त्री पम्फा भुसाललाई दिएका छन् । तसर्थ उनकाे दाबीमा सन्दर्भ लुकाइएकाे हाम्राे ठहर छ  ।

  (यो सामग्री नेपाल चेक डट ओआरजी ले तयार पारेको हो)