मनिष अर्याल

देशका पहाडी जिल्लामा बिहीबार फागु पूर्णिमा (होली)को उल्लास छ। देशका अन्य शहरजस्तै काठमाडौं वसन्तपुर दरबार क्षेत्रमा पनि युवा–युवती भेला भएर होली मनाइरहेका छन्।

यसलाई रङहरूको पर्व पनि भनिन्छ। दुई वर्षदेखि कोरोना महामारीका कारण होलीको चहलपहल कम थियो। यस वर्ष कोरोना संक्रमण घटेको अवसर भएकाले देशभर होली हर्षोल्लासपूर्ण रूपमा मनाइँदै छ।

जानकारहरूका अनुसार नारद पुराण र भविष्य पुराणजस्ता प्राचिन ग्रन्थहरूमा यस पर्वको वर्णन छ। भारतको रामगढमा ईसापूर्व ३ सय वर्ष पुरानो एउटा अभिलेखमा यस पर्वबारे चित्रण गरिएको छ।

संस्कृत साहित्यमा वसन्त ऋतु र वसन्तोत्सवको रूपमा होलीको वर्णन गरिएको छ। करिब एक साताअघि काठमाडौं वसन्तपुर दरबार अगाडि चिर ठड्याएर होलीको शुरुवात गरिन्छ। होलीको अघिल्लो साँझ ‘होलिका दहन’ गरिन्छ।

हिरण्यकश्यपुकी बहिनी होलिकाले भगवान् विष्णुका भक्त हिरण्यकश्यपुका छोरा प्रह्लादको हत्या गर्न अग्निमा आशन लिँदा होलिका आफैं जलेर नष्ट भएको र प्रह्लाद जीवित रहेको दिनको सम्झनामा यो पर्व मनाउने गरिन्छ। तराईमा भने भोलिपल्ट मात्र होली मनाइन्छ। होलीमा पानी छ्याप्ने, अबिर, केशरीलगायत रङ लगाउने चलन छ।