भारत पञ्जाबमा आम आदमी पार्टी (आप)ले भाजपा र कंग्रेसलाई पछाडि पार्दै सरकार गठन गर्दैछ। पञ्जाबमा आपको यस ऐतिहासिक विजयको श्रेय उक्त पार्टीका विरोधीहरूलाई मात्र जाँदैन, यसको पछाडि अरविन्द केजरीवालको सधैँ सिक्ने तेज दिमाग र सावधानीपूर्वक तयार गरिएको रणनीतिको पनि उत्तिकै हात छ।

यिनै केही कारण हुन्, जसले आपको उदयमा योगदान दिए। ती कारणमध्ये एक गान्धि परिवारलाई आपका संयोजक अरविन्द केजरीवालले धन्यवाद दिनुपर्छ। शुरुमा कंग्रेस आरामको अवस्थामा थियो। खासगरी, उसको मुख्य प्रतिद्वन्द्व शिरोमणि अकाली दल कृषि कानूनको विषयमा अनौठो बन्धनमा थियो। त्यसपछि कंग्रेस एनडीएको भागिदारका रूपमा कृषि कानूनमा निर्णय लिने प्रक्रियाको हिस्सा बन्यो। फेरि त्यसको विरोध गर्दै सरकारबाट बाहिरियो।

खासगरी, गान्धि परिवारले तत्कालीन मुख्यमन्त्री क्याप्टेन अमरिन्दर सिंहलाई बाहिरिने बाटो देखाउँदै आफ्नै डुंगा डुबाउने विकल्प रोज्यो। त्यसलगत्तै कंग्रेसको ओरोलो यात्रा शुरु भयो। कंग्रेसको राज्य प्रमुख तथा गान्धि परिवारका विश्वासपात्र नवजोतसिंह सिद्धु लगातार आफ्नै सरकारमाथि कटाक्ष गरिरहेका थिए। अन्य नेताहरू पनि आपसी बहसमै उल्झेका थिए।

त्यसले कंग्रेस र अकाली दलजस्ता स्थापित पार्टीहरूको दशकौँ पुरानो निष्प्रभावी शासनको विकल्प रोज्न पञ्जाबका बासिन्दालाई प्रेरित ग¥यो। वर्षौँ पुरानो तडपबाट बाहिरिने विकल्पतर्फ मतदाता आकर्षित भए। अमरिन्दर सिंहले लगातार किसान आन्दोलनको समर्थन गरिरहे। उनी नै पार्टीबाट बाहिरिएपछि कंग्रेसले किसानसँग जोडिने ठूला दूत गुमायो। र, आपले पञ्जाबका किसानको आन्दोलनलाई त्यस्तो बेलामा समर्थन गर्न पुग्यो, जतिबेला वर्षदिनदेखि उनीहरू दिल्लीको सीमामा निरन्तर आन्दोलनमा थिए। र, आपले किसानहरूको आफूप्रतिको सदभावको भरपुर फाइदा उठायो। र, यसपटक सन् २०१७ को विधानसभा निर्वाचनमा जस्तो आपले आफ्नो सम्भावनामाथि नै पानी फेरिनेवाला गल्ती दोहोर्‍याएन।

सन् २०१७ मा आपले मुख्यमन्त्रीको उम्मेदवार घोषणा गर्न रोक्यो। त्यो रणनीति गलत थियो भन्ने सोही वर्षको विधानसभा निर्वाचनले देखायो। त्यतिबेला अकाली दलका प्रकाशसिंह बादल र कंग्रेसका अमरिन्दर सिंह दुवै विधानसभा निर्वाचनका हेभिवेट थिए। उनीहरूलाई चुनौती दिने अर्को हेभिवेट अगाडि नसार्नु त्यतिबेला आपको गल्ती थियो।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको त्यतिबेलाको लोकप्रियताका कारण भाजपाले पनि मुख्यमन्त्रीको घोषित उम्मेदवार उठाएको थिएन। त्यसो त, सन् २०१७ मा केजरीवालको आप आफैं ब्रान्ड बन्ने संघर्षमा थियो। कंग्रेसले पनि बादलको विरुद्धमा अमरिन्दर सिंहलाई अगाडि सारेको थियो।

यसपटकको चुनावका लागि केजरीवालले सन् २०१७ बाटै सिकिसकेका थिए। त्यसैले भागवन्त मानलाई आफ्नो पार्टीका मुख्यमन्त्री उम्मेदवार घोषित गरे। तथापि, यसमा पनि केजरीवाल सन्देहबाट बाहिर थिएनन्। भागवन्त मान एक गम्भीर उम्मेदवारका रूपमा थिए र उनको मदिरा सेवन गर्ने आदत सार्वजनिक बहसको विषय बनेको थियो। तर, उनको लोकप्रियतालाई मध्यनजर गर्दै केजरीवालले भागवन्तमाथि विश्वास गरे। परिणाम- चुनावमा ऐतिहासिक जित हात पारे।

सन् २०१७ मा आपको चुनावी अभियानमा क्यानाडाबाट आएका कट्टरपन्थी सिखहरूको भीड देखिएको थियो। र, त्यसलाई विपक्षीहरूले ‘उग्रवादी तत्त्व’सँग आपको गठबन्धनका रूपमा प्रस्तुत गरे। सिख उग्रवाद पञ्जाबका लागि संवेदनशील मुद्दा हो। त्यतिबेला केजरीवालले खालिस्तान कमान्डो फोर्सका एक पूर्वनेताको घरमा रात बिताएको घटनाले आपको लोकप्रियतामाथि चुनौती थपेको थियो।

त्यसैले हिन्दू र सिख समूदायको ठूलो हिस्सा आपबाट अलग भएको थियो। सोही कारण जम्मा २० सिटमा विजयका साथ आप मुख्य विपक्षी दलमै समेटिएको थियो। यसपटक केजरीवालले त्यसबाट सबक सिकेको देखियो।

यसपटक पनि क्यानाडाबाट आपका समर्थक चुनाव प्रचारका लागि पञ्जाब नआएका होइनन्। तर, केजरीवालले उनीहरूलाई सावधानीपूर्वक ‘ह्यान्डल’ गरे। आपका ती सबै कट्टरपन्थीहरूबाट टाढा बसे। र, विरोधीहरूलाई चुनावी मसला दिएनन्।

सन् २०१७ को विपरीत आपको दिल्ली शासन मोडेलले सन् २०२२ मा पञ्जाबमा रंग ल्यायो। दिल्लीको सफलतालाई नै पञ्जाबको चुनावी मुद्दा बनाइयो। र, आपका उम्मेदवारहरू जहाँ–जहाँ गए, दिल्लीमा शिक्षा र स्वास्थ्यको क्षेत्रमा केजरीवाल सरकारले हासिल गरेको उपलब्धीहरूलाई चुनाव प्रचारको मुद्दा बनाए। उनीहरूले राष्ट्रिय राजधानीका बासिन्दाले कसरी एक कलको भरमा घर–घरमै सबै चिज प्राप्त गरिरहेका छन् भने कथा बुनेर मतदातालाई लोभ्याए।

बेरोजगारी, लागूऔषधको बढ्दो प्रभाव, दैनन्दिन बढ्दो समस्याबाट वाक्क भएका स्थापित पार्टीहरूको विकल्पको खोजीमा थिए, मतदाता। र, उनीहरूलाई लाग्यो, आपले त्यो विकल्प दिन सक्छ।

त्यसो त, सन् २०१७ मा पञ्जाबका बासिन्दामाझ आपले सरकार बनाउने-नबनाउने र बनाए पनि कसरी चलाउने हो भन्ने द्विविधा थियो। यसपटक दिल्लीको सफलताले उनीहरूलाई भरोसा दिलायो। त्यसै पनि पञ्जाबका बासिन्दा भावुक मानिन्छन्। र, उनीहरू जस्तोसुकै जोखिम उठाउन पनि तयार हुन्छन्। यसपटक भयो त्यस्तै। पञ्जाबका मतदाताले जोखिम उठाए। र, केजरीवाललाई आफ्नो राज्यमा पनि सुशासन दिने मौका दिए।