काठमाडौं- ‘भिटामिन-डी’ बोसोमा घुल्न सक्ने र ‘भिटामिन ए’जस्तै शरीरमा जम्मा भएर रहिरहन सक्ने पौष्टिक तत्व हो। सूर्यको किरणबाट प्राप्त हुने ‘भिटामिन-डी’ प्रो-हर्मोनको समूह हो।
शारीरिक मात्र होइन, मानसिक स्वास्थ्यका लागि पनि यो अत्यावश्यक छ। शरीरमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता वृद्धिमा ‘भिटामिन-डी’को सीधा सम्बन्ध हुनाले कोभिड-१९ को जोखिम कम गर्न चिकित्सकहरूले यो पौष्टिक तत्व पाइने खानेकुरा सेवन गर्न सल्लाह दिँदै आएका छन्।
यस्ता छन् भिटामिन ‘डी’ का लाभ
(१) कोरोना भाइरसले मानिसको श्वास-प्रश्वासमा सीधा आक्रमण गर्छ। ‘भिटामिन-डी’को कमी भएका मानिसमा पनि श्वास-प्रश्वासको समस्या हुने अध्ययनहरूले देखाएका छन्। कोभिड-१९ नियन्त्रणका लागि भएका अभ्यासमा ‘भिटामिन-डी’को प्रभावकारितामाथि पनि वैज्ञानिकहरूले अध्ययन गरिरहेका छन्। अध्ययनअनुसार शरीरमा ‘भिटामिन डी’को मात्रा राम्रो भएका मानिसमा कोरोना भाइरस संक्रमण अन्यको तुलनामा कम पाइएको छ।
(२) यसबीचमा भएका अध्ययनहरूमा शरीरमा ‘भिटामिन-डी’को मात्रा कम भएका मानिसमा कोरोना भाइरसको संक्रमण बढी पाइएको छ। र, त्यस्ता व्यक्तिमा कोभिड-१९ को गम्भीर असर पनि देखिएको छ।
(३) अध्ययनका क्रममा ‘भिटामिन-डी’ सप्लिमेन्ट दिइएका बिरामीमा श्वास-प्रश्वासको समस्यामा सुधार आएको थियो।
(४) ‘भिटामिन-डी’को स्तर र कोरोना भाइरसको शरीरमा प्रवेशपछि उत्पन्न हुने श्वेत रक्तकोषहरूको अति सक्रियताको अवस्था (साइटोकाइन स्टर्म)बीचको सम्बन्धबारे वैज्ञानिकहरूले अध्ययन गरेका थिए। शरीरमा ‘भिटामिन-डी’को स्तर कमजोर भएका मानिसको मृत्युदर बढी भएको निष्कर्षमा वैज्ञानिकहरू पुगे।
(५) चीन, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, इरान, दक्षिण कोरिया, स्पेन, स्विजरल्यान्ड, बेलायत र अमेरिकाका विभिन्न अस्पतालमा गरिएकोे अध्ययनमा अन्य बिरामीको तुलनामा ‘भिटामिन-डी’को कमी भएकाहरूको मृत्युदर बढी पाइएको छ।
(६) शरीरमा अत्यधिक साइटोकाइन उत्पादन हुँदा शरीरका कोष सुन्निने भएकाले संक्रमणले छिटो असर गर्छ। कोभिड-१९ मा मात्र नभई सार्स कोभिड, मार्स कोभिडजस्ता संक्रमणमा पनि साइटोकाइनले असर पुर्याएको पाइएको थियो।
(७) साइटोकाइनले प्रतिरोधी क्षमतालाई गलत दिशामा लैजाने हुँदा श्वास-प्रश्वासमा जटिलता आउँछ। हालसम्मको अध्ययनबाट शरीरमा ‘भिटामिन-डी’को मात्रा राम्रो रहेका मानिसको शरीरमा कोरोना संक्रमण भइहाले पनि ‘साइटोकाइन स्टर्म’ सक्रिय हुन नपाउने भएकाले भाइरसलाई परास्त गर्न सफलता मिल्ने निष्कर्षमा वैज्ञानिकहरू पुगेका छन्।
(८) ‘एजिङ क्लिनिकल एन्ड एक्स्पेरिमेन्ट रिसर्च’को अध्ययनअनुसार ‘भिटामिन-डी’को प्रमुख स्रोत घाम बढी लाग्ने क्षेत्रमा कोभिड-१९ का बिरामीको मृत्युदर कम पाइएको छ। र, सूर्यको किरण बढी पर्ने उत्तरी युरोपेली मुलुकहरूमा दक्षिणीको तुलनामा मृत्युदर कम पाइएको छ।
