ब्युटी व्यवसायी सुर्वीन राईले गुरु ओमनन्दको संगतबाट जीवनलाई नजिकबाट बुझे। उनीसँग उठबस गर्दै ट्राभल व्यवसाय थाले, अनि ब्युटी व्यवसायमा हात हाले। अहिले राजधानीका सफल ब्युटी व्यवसायीमा गनिएका छन्, उनी।
भनिन्छ, घर जोडिएको शहरभन्दा मन जोडिएको गाउँ नै प्यारो लाग्छ। यस्तै लाग्छ, सुर्वीन राईलाई पनि। त्यसैले धक फुकाएर गाउँछन्, ‘गाउँ छाडी देउराली र चौतारी काटी जाने मन नहोस्, खाप्सियोले सिउँछु बरु फाटिजाने मन नहोस्।’ यही सुरिलो भाकासँगै सुर्वीन आफू जन्मे, हुर्केको गाउँको माटोलाई महशुस गर्छन्।
३० वर्षअघि भोजपुरको पात्लेपानी बाख्रेममा जन्मेका सुर्वीनले कर्मथलो काठमाडौंलाई बनाए। उनको मन, मस्तिष्क भने अझै गाउँका भीरपाखा, हरियो वनजंगल, चराचुरुंगीको चिरबिर, उकाली, ओराली, स्वच्छ हावापानी, सुरम्य वातावरण अनि गाउँको माटोको सुगन्धमै रमिरहन्छ। गाउँ छोडी शहरको रमझमसम्मको उनको यो यात्रा पनि कम रोमाञ्चक कहाँ छ र !
गाउँको सामान्य परिवारमा हुर्किएका हुन्, सुर्वीन। र, गाउँकै सरकारी विद्यालयमा पढे। उनको परिवार सामाजिक, आध्यात्मिक गतिविधिमा संलग्न थियो। त्यही कारणले उनी पनि बाल्यावस्थादेखि नै आध्यात्मिक बाटोतिर अग्रसर भए। आध्यात्मिक बाटोमा हिँड्दै गर्दा उनको भेट आध्यात्मिक गुरु ओमनन्दसँग हुन्छ, जतिबेला उनी भर्खर किशोरावस्थामा पाइला टेक्दै थिए।
गुरु ओमनन्दसँगको संगतले सुर्वीनले जीवनलाई नजिकबाट बुझ्ने मौका पाए। ‘गुरु ओमनन्दको काखमा सानै उमेरदेखि हुर्किन पाएँ,’ सुर्वीन भन्छन्, ‘उहाँको साथमा हिँड्दाहिँड्दै धेरै कुरा जान्ने र सिक्ने मौका पाएँ। उहाँसँग बिताएको हरेक पल मेरो जीवनमा नबिर्सने अवसर अनि आशिष हुन्।’
आध्यात्मिक पाटोलाई नजिकबाट बुझ्न उनी गुरु ओमनन्दसँगै विभिन्न स्थान जान थाले। सोही क्रममा उनी ओमनन्द गुरुको ‘हेभेन्ली निर्भाणा पाथ’ नामक संस्थामा आबद्ध भए। संस्थामा आबद्ध भएपछि आध्यात्मिकसँगै सामाजिक कार्यमा संलग्न भएका सुर्वीन ०६० सालतिर एकाएक काठमाडौं आइपुगे। काठमाडौंमा न उनका आफन्त थिए, न त परिवारजन नै। देशको राजधानी काठमाडौं हेर्ने रहर कसमा पो नहोला र ! सुर्वीनमा रहर नहुने कुरा भएन। तर, काठमाडौं गएर के गर्ने ? उनले सोचेकै थिएनन्।
पहिलोपटक काठमाडौं आएका उनी बानेश्वरनजिक कात्यायनी चोकमा बसेका थिए। त्यो गुरु ओमनन्दको यात्री (अनुयायी)को घर थियो। उनी ओमनन्द गुरुको छत्रछायामा बसेर मानिससँग कसरी बोल्ने, कस्तो व्यवहार गर्नेलगायत व्यावहारिक ज्ञान सिक्न थाले। ‘उहाँको जीवनीबाट धेरै कुरा सिक्न पाएँ,’ राई भन्छन्, ‘किशोरावस्था भएकाले पनि धेरै छिटो सिकेँ। सिकाइ क्रम निरन्तर जारी नै रहन्छ। किताब र जीवनबाट पाएको शिक्षा अरूलाई पनि सिकाउनुपर्छ भनेर उहाँबाटै सिकेको हुँ।’
गुरु ओमनन्दको छत्रछायामा बसेका राई संस्था विस्तार हुँदै गएपछि पर्सनल सेक्रेटरीको भूमिकामा रहे। गुरु ओमनन्दसँगै हिँड्ने उनलाई पनि धेरैले चिन्न थाले। गुरु जहाँजहाँ जान्थे, राई पनि सँगसँगै हुन्थे। सोही क्रममा उनलाई चिन्नेको संख्या बढ्दो थियो।
सामाजिक परिचयले व्यवसाय
गुरु ओमनन्दसँग काम गर्दै जाँदा देश-विदेशका ‘यात्री’सँग राईको परिचयको दायरा फराकिलो भयो। महिनाकै ६-७ पटक त उनले विदेश जानुपर्थ्यो। यही क्रममा उनको परिचय झन् फराकिलो हुँदै गएको थियो।
‘गुरुसँगै हिँड्दाहिँड्दै सामाजिक रूपले धेरै मानिससँग परिचय भएको थियो,’ राई भन्छन्, ‘कामको धेरै चहलपहलसँगै यात्रा गरिरहनुपर्ने भएपछि आफ्नै ट्राभल व्यवसाय गर्छु भन्ने सोचेँ। व्यवसायबारेमा सोचेपछि साथीसँग मिलेर बानेश्वरमै सन् २०१२ मा ‘लभिजम टुर एन्ड ट्राभल’ नामक ट्राभल एजेन्सी खोलें।’
ट्राभल एजेन्सी खोलेपछि उनलाई झन् धेरैले चिन्न थाले। देश, विदेशबाट आएका मानिसलाई एयरपोर्टबाट ल्याउने, पुर्याउने काम नै उनको दैनिकी बन्न थाल्यो। त्यसपछि उनले व्यापार, व्यवसाय भनेको यस्तो हुँदो रहेछ बुझे।
सामाजिक र आध्यात्मिक क्षेत्रबाट हुर्किएका राई आफ्ना बितेका दिन सम्झिँदा अचम्मित हुन्छन्। भन्छन्, ‘शुरुमा काठमाडौं आउँदा योजनाबिना आएको थिएँ। भविष्यमा के गर्ने भन्ने पनि निश्चित थिएन। तर, भाग्यले अहिले एउटा लाइन समातिसकेको छु। मलाई थाहा छ, मैले वर्तमानमा के गर्नुपर्छ र भविष्यमा के, कसरी अगाडि बढ्नुपर्छ। गुरुसँगको साथ र संगतले मलाई अगाडि बढ्न झन् प्रेरणा मिलिरहेको छ।’
ट्राभल एजेन्सी हुँदै ब्युटी व्यवसायतिर
संस्थाको कामसँगै ट्राभल एजेन्सीमा राई रम्दै थिए। कामले पनि राम्रै गति लिइरहेको थियो। ट्राभल व्यवसायमा जम्दै गर्दा केही नौलो र ठूलो व्यवसाय गर्नतिर उनको ध्यान जान थाल्यो। उनले आफूले नयाँ व्यवसाय अंगाल्ने सोचिरहेको कुरा आफ्नी दिदी अनानिकलाई पनि सुनाए। उनकी दिदीले पब्लिक रिलेसन राम्रो भएकाले उनलाई ब्युटी व्यवसाय गर्न सुझाइन्।
दिदीकै सल्लाहमा राई ब्युटी व्यवसाय गर्न तम्सिए। भन्छन्, ‘मेरो दिदी क्यानाडामा पढ्न जानुभएको थियो। उहाँले क्यानाडामै मुभी र मिडिया अध्ययन गर्नुभएको हो। काम खोज्दै जाने क्रममा उहाँ एउटा ब्युटिसैलुनमा पुग्नुभयो। शुरुमा उहाँले ब्युटिसैलुनमा व्यवस्थापकीय काम गर्नुभयो। मुभी र मिडियामा ग्र्याजुएट गरिसकेर पनि उहाँले फेरि ब्युटी कलेज पढ्नुभयो। उहाँले काम गर्नुभएको पार्लरका मालिक अहिले नेपालमा प्रयोग हुने ब्युटी सामग्री ‘बायो क्युबिक जेल नेल’का पनि मालिक हुन्। उनका क्यानाडामा ४-५ वटा उच्चस्तरका ब्युटिसैलुन छन्। त्यसपछि दिदीले ब्युटी कलेज पढ्नुभयो।’
सुर्विनले ट्राभल खोलेपछि बिजनेसनको कुरा भयो। उनकी दिदी अनानिकले ‘मैले ब्युटीपार्लर जानेको छु। दिदीभाइ मिलेर त्यही काम गरौं दिदीले भनेपछि सुर्विनलाई पनि आँट आयो। र, दिदीभाइ मिलेर नेपालमा ब्युटी व्यवसाय गर्ने भए।
ब्युटीपार्लर खोल्ने पक्कापक्की भएपछि दिदी अनानिक पनि नेपाल आइन्। दिदीभाइ मिलेर ब्युटीपार्लर खोल्न उपयुक्त ठाउँको खोजीमा निस्किए। ठाउँ खोज्दै जाँदा एक दिन नयाँबानेश्वरको डेन्टल क्लिनिकमा थिए, दिदीभाइ। त्यसको ठ्याक्कै अघिल्तिरको भवनमा ‘टु-लेट’ लेखेको देखे। कति दिनदेखि उपयुक्त ठाउँको खोजीमा रहेका उनीहरूले राजधानी शहरको मुटुमा चाहेअनुसारको स्थान पाए। ठाउँ हेरेर चित्त बुझेपछि उनीहरूले सम्झौता गरे र त्यसको डेकोरेसनतर्फ जुटे। सबैकुरा निर्माण गरिसकेपछि सन् २०१३ मा खुल्यो, ‘अनानिक ब्युटी सैलुन एन्ड स्पा’। उनकी दिदीकै नामबाट जुराए, ‘अनानिक ब्युटी सैलुन एन्ड स्पा’।
‘सौन्दर्यको बारेमा बुझ्न मलाई करिब सात महिना लाग्यो,’ उनी सम्झिन्छन्, ‘ब्युटीको बी पनि थाहा नभएको मान्छे म। सबै तयारी पूरा गरिसकेपछि ओपनिङ भएको भोलिपल्टै दिदी क्यानाडा जानुभयो। दिदी क्यानाडा जाँदा मलाई त एउटा आमाले बच्चा पाएर न्वारान गरी छाडेजस्तै महशुस भयो। युवावस्थामै व्यवसायतिर होमिएको मान्छे, एकाएक सौन्दर्य व्यवसायतिर आएँ।’ शुरुवाती दिनमा धेरै गाह्रो भएको उनको सम्झनामा ताजै छ।
‘अनानिक ब्युटी सैलुन एन्ड स्पा’मा देशबाहिर उत्पादन भएका सौन्दर्यका सामग्रीको प्रयोग हुन्छ। शुरुका दिनमा स्पा र यहाँ प्रयोग गरिने प्रोडक्टबारे ग्राहकलाई बुझाउन हम्मेहम्मे परेको थियो, सुर्वीनलाई।
‘एक पटक लगाएपछि महिनौंसम्म केही गर्न नमिल्ने जेल पोलिसबारे बुझाउन धेरै समय लाग्यो,’ उनी भन्छन्, ‘त्यतिबेला क्यानाडामै ४०-५० डलरमा सेवा दिइने उत्पादन नेपालमा पहिलोपटक ल्यायौं। यहाँ यसको प्रयोग गरेवापत एक हजार शूल्क लियौं। तर पनि, ग्राहकलाई यसको फाइदाबारेमा बुझाउन समय लाग्यो।’
प्रशासनिक अधिकारीदेखि कलाकारसम्मको रोजाइ
सौन्दर्य क्षेत्र के रहेछ भन्ने सोचेर राई हङकङ, बैंककका ब्युटी सैलुन हेर्न, बुझ्न थाले। त्यहाँ जाँदा उनले ब्युटी त बृहत क्षेत्र रहेछ भन्ने बुझे। विदेशमा स्पा, फेसियल, नेल गर्ने ठाउँ उच्च गुणस्तरीय देखपछि उनलाई पनि नेपालमा सोहीस्तरको सेवा दिने चाहना बढ्यो।
शुरुका दिनमा राईलाई सैलुन चलाउन गाह्रो भए पनि विस्तारै बुझ्दै, सम्हाल्दै जाँदा अहिले उनको स्पा हाउसमा प्रशासनिक अधिकारीहरूदेखि कला क्षेत्रका मानिसको घुइँचो लाग्छ। भन्छन्, ‘शुरुका दिनमा १-२ वर्ष मासिक तलब दिन पनि नसकिने अवस्था आएको थियो। चलाउन गाह्रो भए पनि म लागिरहेँ। त्यसपछिका एकदुई वर्ष खुब मिहिनेत गरेँ। सेवाबारेमा थाहा पाएर विस्तारै अभिनेत्री, अभिनेतालगायत प्रशासन क्षेत्रका मानिस आउन थाले। र, अहिले राम्रै भइरहेको छ।’
स्पा हाउसबाट राम्रो सेवा प्राप्त हुने भएपछि दिनदिनै ग्राहक बढेसँगै सातादिन, महिना, तीन महिनासम्मको प्रि-बुकिङ पनि हुन थाल्यो। पहिले विदेश गएर सेवा लिने कलाकारहरू पनि स्पा हाउसमा आउन थाले। बानेश्वरमा रहेको स्पा हाउसमा ग्राहकको घुइँचो लाग्न थालेपछि दरबारमार्गमा शाखा खोलियो। त्यसपछि राई झन् व्यस्त हुन थाले। दरबारमार्गमा सैलुन हाउस खोलेकै दिन मिस नेपालमा राईले पनि संलग्न हुन पाए। त्यसपछि उनलाई आजका दिनसम्म पछाडि फर्केर हेर्नु परेको छैन।
कोरोनाकाल- चुनौती र अवसर दुवै
सन् २०१७ तिर राई काममा निकै व्यस्त रहन थाले। सोही कारणले उनले पहिले गर्दै आएका केही कामलाई थाती राखेर स्पालाई निरन्तरता दिन थाले। सोही क्रममा सन् २०१८ देखि २०२१ सम्म उनले चारवटा सैलुन हाउस खोले। बानेश्वर, पोखरा, लबिम मल र बौद्धमा उनका सैलुन सञ्चालनमा छन्।
विश्वभरको जनजीवन उथलपुथल पारेको कोरोनाकाल राईलाई भने चुनौती र अवसर दुवै भयो। उनले कोरोनाकालमा पनि नडगमगाई कामलाई विस्तार गर्नतिर लागिपरे। ‘कोरोनाले सबैलाई असर गर्यो। कोरोनाले जति लडाउन खोजे पनि म लडिनँ,’ उनी भन्छन्, ‘मैले कोरोनाकालमै बौद्धमा स्पा हाउस खोलेँ। जीवन सिकाइ हो। सिक्ने क्रममा गल्ति हुन्छ। गल्तीबाटै अनुभव बढ्छ। अनुभव बढ्दै जाँदा गल्ती घट्दै जान्छ।’ आठ जनाबाट शुरु भएको राईको सैलुनमा हाल ८० कर्मचारी छन्।
राईले आठ वर्षभित्रमा ब्युटी व्यवसायमा फड्को मारिसकेका छन्। उनले बानेश्वरस्थित सैलुनलाई अझ फराकिलो बनाउँदै लगेका छन्। चाँडै यही सैलुनमा एकेडेमी र क्याफे सञ्चालनमा ल्याउने उनले तयारी गरिरहेका छन्।
‘अनानिक धेरै राम्रो चलिरहेको छ,’ उनी भन्छन्, ‘तर, स्टाफको कमी महशुस भयो। अब मैले स्टाफ जन्माउनुपर्छ भन्ने लाग्यो र ब्युटी एकेडेमी पनि सञ्चालन गर्ने तयारी गरिरहेको छु। यस्तै, सैलुनमा ग्राहक ३-४ घण्टासम्म सेवा लिन बस्छन्। उनीहरूलाई भोक लागेको समयमा खाजा सहजै उपलब्ध होस् भन्ने हेतुले क्याफेको कन्सेप्ट बनाएँ।’ उनका क्याफे र एकेडेमी एक महिनाभित्र सञ्चालनमा आउँदै छन्।
आतिथ्य महत्त्वपूर्ण
वर्तमान अवस्थामा घरैप्रत्येक ब्युटिपार्लर खुलेका छन्। प्रायः धेरै कम ब्युटी सैलुनमा गुणस्तरीय सेवा पाइन्छ। ब्युटीपार्लर एक व्यवसाय भएकाले उच्च गुणस्तरको सामान प्रयोग गर्नुपर्छ। यससँगै ग्राहकको आतिथ्य पनि राम्रो हुनुपर्नेमा राई जोड दिन्छन्।
‘सबैसँग सैलुन छ। सबैले राम्रो सेवा दिइरहेका छन्,’ राई भन्छन्, ‘ग्राहक सैलुनमा आइसकेपछि उनीहरूलाई मन र तनबाट सुन्दर बनाएर पठाउनुपर्छ। सौन्दर्य भनेको स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको कुरा हो। सबै मानिस आफैँमा सुन्दर हुन्छन्। जिन्दगी धेरै चिजले सुन्दर बन्छ। त्यसमध्ये एक ब्युटी पनि हो। त्यही सौन्दर्यलाई शृंगार गरेर सकारात्मक र खुशीसाथ बाच्न सिकाउने ठाउँ नै सैलुन हो।’
सम्भावनाको खानी नेपाल
स्वदेशमै केही गर्छु भन्ने मानिसलाई नेपालमा धेरै सम्भावना देख्छन्, राई। आफ्नो देश, माटो, भूमिमा काम गर्न जति सहज अन्त हुँदैन। त्यसैले लाखौं खर्चेर विदेश जानुभन्दा स्वदेशमै केही गर्न राई सुझाउँछन्।
‘मैले काठमाडौंमा जति चहल-पहल गरे पनि मलाई मेरै गाउँ, वनजंगलको माया लाग्छ,’ उनी भन्छन्, ‘जति राम्रो गर्छु त्यति धेरै गाउँको माटोको माया लाग्छ।’
राईलाई प्रकृति औधी मनपर्छ। उनी हरेक बिहान करिब ५ बजे पशुपति मन्दिर पुग्छन्। त्यहाँ भएका रुखपात, चराचुरुंगीसँग केही क्षण भलाकुसारी गर्छन्। हिजो के गरें, भोलि के गर्ने भनेर उनी सधैं सोच्छन्। ‘वर्तमान राम्रो बनाएपछि भविष्य स्वतः सुन्दर हुन्छ,’ सुर्वीनले कुराकानीको बिट मारे।
