कैलाली टीकापुरकी पशुपति ताम्राकारको धेरै समय भारतमा बित्यो। उनले अध्ययन पनि नेपाल–भारत दुवैतिर गरिन्। अहिले स्वदेशमै रहेर गीति यात्रा अगाडि बढाइरहेकी छन्।

रेश्मा सिंह

‘धनगढी कैले आउला रेल म त धरान जाने हो, पश्चिममा मेरो छाया ज्यान पूर्वैमा छ माया, छुट्टाउन पर्दा त यो परान जाने हो’ नामक सुमधुर गीतकी गायकी हुन्, पशुपति ताम्राकार।

पछिल्लो समय नेपाली गीत–संगीत बजारमा सुनिँदै आएको नाम हो, पशुपति ताम्राकार। उनले लगातार विभिन्न गीतमा स्वर दिइरहेकी छन्। ‘धनगढी कैले आउला रेल म त धरान जाने हो’ एक वर्ष अगाडि बजारमा आएको गीतलाई युट्युब च्यानलमा करिब ६३ हजार पटक हेरिएको छ। उक्त गीतमा गायिका पशुपतिको स्वरको धेरैले प्रशंसा गरेका छन्।

जन्मथलो नेपाल, भारतमा अध्ययन

कैलाली टीकापुर स्थायी घर भएकी गायिका ताम्राकारको धेरैजसो समय भारतमा बित्यो। उनले अध्ययन पनि नेपाल–भारत दुवैतिर गरिन्। ‘सुदूरपश्चिमका धेरै मानिस रोजगारी र पढाइका लागि भारत जान सजिलो मान्छन्,’ गायिका ताम्राकार भन्छिन्, ‘म सानै हुँदा बुवा रोजगारीको लागि भारत जानुभयो। विस्तारै उहाँसँगै सपरिवार भारत गयौं।’ उनको बाल्यकाल र किशोरावस्था नेपाल–भारत आउजाउ गर्दै बित्यो।

उनले टीकापुरस्थित रहेको शक्ति कर्णाली उच्च माविबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरेकी हुन्। त्यसपछि प्लस टु अध्ययनका लागि पुनः भारत गइन् र त्यहाँ उनले मानविकी संकायमा अध्ययन गरिन्। ‘प्लस टु’मा गीत–संगीतसम्बन्धी कुनै विषय नपढे पनि स्तातक तहमा भने म्युजिकअन्र्तगतको भोकल विधामा अध्ययन गरिन्। यससँगै उनले राजस्थान विश्वविद्यालयबाट संगीतमा स्नातकोत्तर सकेर नेपाली, हिन्दी गीत–संगीतमा प्रवेश गरिन्।

‘अनुभव महत्त्वपूर्ण’

प्रायः अभिभावकहरूले पढाइसँगै करिअरलाई पनि अगाडि लैजाऊ भन्ने गर्छन्। तर, धेरैकोे सोच पहिले पढाइ पूरा गर्ने र त्यसपछि करिअरतिर ध्यान दिने भन्ने हुन्छ। तर, जीवन सधैँ आफूले सोचेजस्तो नहुने गायिका ताम्राकार सुनाउँछिन्।

‘संगीत अध्ययन गर्दैगर्दा मलाई ओहो संगीत पढेँ भन्ने थियो,’ उनी भन्छिन्, ‘तर, अहिले आएर संगीतको विद्यार्थी हुँ भन्न लाज लाग्छ। हामीले अध्ययन सँगसँगै आफ्नो अध्ययनको क्षेत्रलाई पनि ध्यान दिनुपर्दो रहेछ। संगीत पढ्दै गर्दा मैले संगीत गुरुसँग कक्षा लिएर साधना गरेको भए धेरै कुरा सिक्ने मौका पाउँथेँ।’ परीक्षामा प्राप्तांक, क्याम्पसकोे डिग्री र प्रमाणपत्रभन्दा पनि कार्यानुभव महत्त्वपूर्ण हुने उनले हाल आएर महशुस गरिरहेकी छन्।

बुवाको पीर

गायिका ताम्राकारको बसाइ नेपाल–भारत दुवै ठाउँमा थियो। त्यसमा पनि उनले धेरै समय भारतमा बिताइन्। उनको भारत बसाइ देखेर उनका बुवालाई छोरीले भारतलाई नै कर्मथलो बनाउलिन् कि! भन्ने पीरलो हुन्थ्यो।

‘मेरो नेपालभन्दा भारत बसाइ बढी भयो,’ उनी भन्छिन्, ‘म गीत–संगीतमा पनि भारततिर भुल्न थालेकी थिएँ। त्यसैले बुवाले भारतीय नागरिकसँग बिहे गरेर छोरी भारतमै बस्छे कि भन्ने सधैँ पीर लिनुहुन्थ्यो।’ उनका बुवालाई धेरै समय भारतमा बस्न मन नभएकाले आफूप्रति सधैँ सजग रहने गरेको उनले सुनाइन्।

हिन्दी गीतमा स्वर

गायिका ताम्राकारले नेपालीलगायत भारतीय गीत–संगीतमा पनि स्वर दिएकी छन्। उनको सोलो एल्बम ‘भजन गीत’ पनि छ। ‘मेयर मैया दी’ नामक एल्बममा आठवटा भजन समेटिएका छन्। त्यसपछि उनको ‘मेयर मैया दी–२’ कुमार राजको कम्पोजिसनमा आठवटा युगल गीत राखिएका छन्।

यस्तै, उनले गाएका नेपाली गीत पनि थुप्रै छन्। ‘धनगढी कैले आउला रेल, तिमी पागल बनाउँछौ, मेरो भाग्य खोटो, बुद्धले देखाएको बाटो, मेरी बाजकली’ लगायत अन्य गीतमा पनि उनको स्वर सुन्न सकिन्छ।

समयसँगै परिवर्तन भयो रुचि

ताम्राकारले संगीत अध्ययन गरेको भए पनि उनको सोच भविष्यमा गएर शिक्षक बन्ने वा सरकारी जागिरमा नाम निकाल्ने थियो। कुनै बेला उनले ‘प्ले ब्याक सिंगर’ हुन्छु सोचेकी पनि थिइनन्। तर, समयसँगै उनको सपनाको बाटो मोडियो। समय बित्दै गएपछि उनी संगीत क्षेत्रमा भिज्न थालिन्।

‘साथीहरू भजन, स्टेज कार्यक्रममा गीत गाउँदा कापीमा सारेर गाउँथे,’ उनी बितेका दिन सम्झिन्छिन्, ‘तर, मैले कहिले कापीमा नोट गरेर गीत गाइनँ। मैले गीतका शब्दहरू मैले चाँडै टिप्थेँ, त्यसैले अरूजना छक्क पर्ने मलाई देखेर। त्यतिबेला आँट गरेर घरबाहिर गएर गीत–संगीत सिकेको भए आजका दिनमा धेरै सहज हुन्थ्यो।’ घरमा नेपाली वातावरण भएकाले भारतमा धेरै स्टेज कार्यक्रमहरू नगरेको उनको भनाइ छ।