वासिङ्टन (बीबीसी)- वायु प्रदूषणका कारण विश्वमा बर्सेनि ५५ लाखभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुने गरेको छ। तीमध्ये आधा मृत्यु भारत र चीनमा हुने गरेको छ।
भारतमा वायु प्रदूषणका कारण हुने मृत्युको आँकडा १३ लाख छ भने चीनमा १६ लाख। यो तथ्यांक पनि केही वर्ष पुरानो हो, त्यसयता प्रदूषण धेरै गुणा बढिसकेको छ। ‘ग्लोबल बर्डन अफ डिजिज प्रोजेक्ट’ मार्फत् भएको शोधमा सहभागी वैज्ञानिकहरूको भनाइमा यस अध्ययनबाट केही मुलुकले वायु प्रदूषण नियन्त्रण गर्न तीव्रतर गतिमा काम गर्नु जरुरी देखिएको छ। ‘बेइजिङ या दिल्लीमा कुनै दिन तीन सय माइक्रोग्राम प्रतिक्युबिक मिटरभन्दा बढी प्रदूषित कण हुन्छन्। जबकी, २५ देखि ३५ माइक्रोग्राम मात्र सीमा हो,’ अमेरिकी शहर बोस्टनको हेल्थ इफेक्ट इन्स्टिच्युटका ड्यान ग्रिनबामले भने।
यस्ता तरल या ठोस कणसहितको सास लिँदा मुटु रोग, हृदयाघात, श्वासप्रश्वासमा समस्या र क्यान्सरसमेत हुन्छ। विकसित मुलुकहरूले केही दशकयता स्थितिमा सुधारको प्रयास नगरेका भने होइनन्। प्रदूषित हावाका कारण मृत्युको आँकडा भने विकासशील मुलुकमा चढ्दो क्रममा छ। कुपोषण, मोटोपन, रक्सी र औषधीको प्रयोग, असुरक्षित यौन सम्पर्कका कारण हुने मृत्युको तुलनामा वायु प्रदूषणका कारण हुने मृत्यु धेरै गुणा बढी छ। ग्लोबल बर्डन अफ डिजिजले वायु प्रदूषणलाई उच्च रक्तचाप, खानपिनको जोखिम र धुम्रपानपछिको खतरनाक भनेको छ।
अलग-अलग मुलुकमा प्रदूषणका कारण पनि फरक छन्। चीनमा ठूलो कारण कोइला जलाउँदा निस्किने कण हो। एक अनुमानअनुसार चीनमा त्यसको कारणबाट बर्सेनि तीन लाख ६० हजार मृत्यु हुने गरेको छ। चीनमा कोइलाको उत्सर्जनमा कटौति लक्ष्य निर्धारित छ। तर, त्यहाँ वृद्धवृद्धाको संख्या ज्यादा छ र उनीहरूमा त्यसले तत्क्षण असर गर्छ।
भारतमा खाना पकाउने र बस्तुहरूलाई तताउने काठपात, गोबर, खर, पत्करलगायत जलाउँदा उत्पन्न हुने कण प्रदूषणको कारण हो। भारतमा बाह्यभन्दा घरभित्रको प्रदूषणका कारण मानिसको मृत्यु बढी हुन्छ। शोधकर्ताहरूको भनाइमा पछिल्लो समय वायु प्रदूषणको जोखिम अत्यधिक बढेको देखिएको छ।
