अमेरिकाले इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिबारे रिपोर्ट सार्वजनिक गर्दै भारतलाई चीनविरुद्ध उक्साउने प्रयास गरेको छ। रिपोर्टमा भारतको मुख्य भूराजनीतिक चुनौति चीन र ऊसँग जोडिएको सीमा ‘लाइन अफ एक्चुअल कन्ट्रोल’ (एलओएसी) भएको उल्लेख छ।
भारत चौतर्फी भूराजनीतिक घेरामा रहेको दाबी पनि रिपोर्टमा गरिएको छ। अमेरिकाको स्थानीय समय शुक्रबार जारी गरिएको यो रिपोर्ट इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिमाथि बाइडेन प्रशासनको पहिलो सार्वजनिक दस्तावेज हो। भारतसँग सहयोग बढाउने उद्देश्य उल्लेखित रिपोर्टमा चीनको भने चर्को आलोचना गरिएको छ।
भारतलाई दक्षिण एसियाकै नेतृत्वदायी मुलुकको रूपमा अमेरिकाले साथ दिने आशय रिपोर्टको छ, जसले भारतलाई उसका छिमेकीहरूसँग मजबुत सम्बन्ध नभई तनाव बढाउने अस्त्रको काम गर्ने निश्चित छ।
अमेरिकी विदेश मन्त्री एन्टोनी ब्लिंकनले रिपोर्ट सेयर गर्दै ट्विट गरेका छन्, ‘हाम्रो इन्डो–प्यासिफिक रणनीति एक यस्तो क्षेत्रका लागि दृष्टिकोण तय गर्छ, जो स्वतन्त्र, मुक्त, आपसमा गाँसिएको, समृद्ध, सुरक्षित र लचिलो हुनेछ। इन्डो–प्यासिफिकमा एक राष्ट्रको हिसाबमा हामी त्यस दृष्टिकोणलाई साकार पार्न आफ्नो सहयोगी र साझेदारहरूसँग काम गर्न प्रतिबद्ध छौँ।’
यस्तै, रिपोर्टमाथि प्रतिक्रिया व्यक्त गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालय ह्वाइट हाउसले भनेको छ, ‘हामी एक रणनीतिक साझेदार बनिरहन चाहन्छौँ, जसमा अमेरिका र भारतले दक्षिण एसियामा स्थिरतालाई बढावा दिन एकसाथ र क्षेत्रीय समूहहरू मार्फत काम गर्नेछन्।’
त्यसमा स्वास्थ्य, अन्तरिक्ष, साइबरस्पेसजस्ता क्षेत्रमा भारतसँग सहकार्य हुने ह्वाइट हाउसको भनाइ छ। आर्थिक र प्राविधिक सहयोगको दायरालाई अझ फराकिलो बनाउने इच्छा ह्वाइट हाउसले व्यक्त गरेको छ।
भारतले केही गम्भीर चुनौतिको सामना गरिरहेको उल्लेख गर्दै रिपोर्टमा एलओएसीमा चीनको व्यवहारको प्रभाव भारतमा परिरहेको दाबी गरिएको छ। यो रिपोर्ट त्यतिबेला सार्वजनिक भएको छ, जतिबेला क्वाड देशका विदेश मन्त्रीहरूको बैठक चलिरहेको छ। क्वाडमा अमेरिका, भारत, जापान र अस्ट्रेलिया सहभागी छन्। क्वाड विदेश मन्त्रीहरूले शुक्रबारको बैठकमा इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा चीनको बढ्दो प्रभावलाई लिएर चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।
चीनको आक्रामकता संसारभर फैलिएको तर त्यसमा पनि इन्डो–प्यासिफिकमा सबैभन्दा तीव्र रहेको अमेरिकी निष्कर्ष छ। अस्ट्रेलियामाथि आर्थिक दबाब, भारतसँग एलओएसीमा संघर्ष, ताइवानमाथि बढ्दो दबाब, पूर्वी र दक्षिण चीन समुद्रमा छिमेकी मुलुकमाथि ‘दादागिरि’लगायत चीनको व्यवहारले अमेरिका र उसका सहयोगी मुलुकमाथि चुनौति थपिएको रिपोर्टमा दाबी गरिएको छ।
