नयाँदिल्ली- भ्वाइस क्लोनिङ पछिल्लो साइबर अपराधको कडी हो। यसमार्फत व्यक्तिलाई परिचित आफन्तजनको स्वर बनाएर कल गर्ने र पैसा माग्ने अपराध संसारभर चलिरहेको छ। सावधानी अपनाइएन भने एउटै फोन कलमा तपाईंको बैंक खाता रित्तो हुन सक्छ।
कतिपय मानिसलाई हामी आवाजबाटै चिन्छौं, अनुहार देख्नै पर्दैन। तर, कहिलेकाहीं त्यही स्वर घातक बन्न सक्छ। स्वर चिनेरै व्यवहार गर्ने प्रवृत्तिलाई कमजोरी बनाएर साइबर अपराधीहरूले ‘भ्वाइस क्लोनिङ स्क्याम’ चलाइरहेका छन्।
साइबर अपराधीहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई)मार्फत नजिकका व्यक्तिको आवाज कपी गर्छन्। परिवारका सदस्यहरू, साथी र अफिसका सहकर्मीहरूलाई फोन गरेर पैसा र अन्य सिन्सेटिभ जानकारी प्राप्त गर्छन्। र, त्यसरी जानकारी दिने व्यक्तिकै आवाज रेकर्ड गरेर सम्बन्धित व्यक्तिलाई फोन गरी बैंक खाताको पैसा उडाइदिन्छन्। त्यसैले यस स्क्यामबाट पर्याप्त सावधानी अपनाउनु जरुरी छ।
फोन गरेर कसैले पैसा मागिरहेको छ भने तत्काल खातामा पैसा ट्रान्सफर गरिदिने होइन। पहिले जसको आवाजबाट कल आएको छ, उसलाई भेटेर या फोन गरेर पैसा किन मागेको भनेर सोध्नूस्। क्रस भेरिफाई गर्नासाथ साइबर अपराधीले कल गरेको पत्ता लागिहाल्छ।
कसरी गरिन्छ भ्वाइस क्लोनिङ ?
– पहिले अनजान नम्बरबाट कल आउँछ
– कलमा कुनै परिचित व्यक्तिको जस्तो आवाज हुन्छ
– खासगरी, मातापिता, छोराछोरी या भाइबहिनीको आवाजमा कल गरिएको हुन्छ
– कल गर्नासाथ तत्काल पैसा माग्न थाल्छ
– परिचित आवाज हुने भएकाले पीडितले तत्काल विश्वास गरिहाल्छ
– र, कुनै शंकाबिनै तत्काल पैसा पठाउने व्यक्ति साइबर स्क्याममा फस्न पुग्छ
– पैसा पठाइसकेपछि मात्र त्यो फ्रड आवाज थियो भन्ने थाहा हुन्छ
– स्क्यामरले छोराछोरी, मातापिता या भाइबहिनीलगायत आफन्तजनको आवाज कपी गरेर ठग्छ
कसरी बच्ने ?
– अनजान नम्बरबाट कल आउनासाथ सतर्क बनिहाल्नूस्
– आवाज चिरपरिचित तर फोन नम्बर नयाँ छ भने फ्रड हुन सक्छ
– त्यसैले चिरपरिचित आवाजलाई पहिले भेरिफाई गर्नूस्
– त्यसरी कल गर्ने व्यक्तिलाई केही त्यस्तो कुरा सोध्नूस्, जो परिवारजनबाहेक कसैलाई जानकारी नहोस्
– फोन गर्ने व्यक्ति फ्रड हो भन्ने उसको जवाफबाटै थाहा हुन्छ
– फोनबाट ओटीपी या अन्य कुनै व्यक्तिगत जानकारी सेयर नगरौं
– आफ्नो आवाज, भिडियो र व्यक्तिगत जानकारी सार्वजनिक नगर्नूस्
– एआई भ्वाइस क्लोनिङको नयाँ प्रविधिहरू बारे अपडेट रहनूस्
– सन्देहास्पद कल या भ्वाइस नोटको रेकर्डिङ सेभ गर्नूस्
– र, तत्काल प्रहरीको साइबर सेलमा त्यस्तो नम्बर टिपाइहाल्नूस्
– आफ्नो सामाजिक सञ्जालको गोपनीयता स्ट्रङ बनाउनूस्
भास्कर डट कमबाट