भरतपुर- विगत ८ वर्षमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासका क्षेत्रमा गरी २२० गैंडा मरेका छन्। आर्थिक वर्ष ०७२-७३ देखि हालसम्ममा ती गैंडा मरेका हुन्।
निकुञ्जका अनुसार ६४ गैंडा बुढो भएर र भिरबाट लडेर मरेका छन् भने १९ गैंडा दलदलमा फसेर र बाढीले बगाएर मरेका हुन्। निकुञ्जका सूचना अधिकारी गणेशप्रसाद तिवारीका अनुसार आपसमा जुधेर आठ वर्षमा ५१ गैंडा मरेका छन्। यस्तै, बाघको आक्रमणबाट २०, चोरी शिकारीबाट ९, करेन्ट लागेर ८, बिरामी तथा रोगी भएर १२, खाडलमा परी ३, विष सेवनले ५ तथा कारण नखुलेका २९ गैंडा रहेको उनले जानकारी दिए।
तिवारीका अनुसार विगत आठ वर्षमा एक सय भाले र ७६ पोथी गैंडा मरेका छन् भने लिंग पहिचान नभएका ४४ गैंडा मरेका छन्। आव ०७२–७३ यता निकुञ्जमा सबैभन्दा बढी गैंडा ०७५–७६ मा मरेको तथ्यांक छ। उक्त आवमा ४३ गैंडा मरेका थिए। सबैभन्दा कम ०७२–७३ मा १४ गैंडा मरेका थिए। तिवारीका अनुसार ०७३–७४ मा २५, ०७४–७५ मा २६, ०७६–७७ मा २६, ०७७–७८ मा ३३ र ०७८–७९ मा ३७ गैंडा मरेका छन्। चालु आवको हालसम्म १६ गैंडा मृत भेटिएका छन्।
निकुञ्जको तथ्यांकअनुसार ०६५–६६ देखि ०७९–८० सम्म ३२३ गैंडा मरेका छन्। निकुञ्जमा गैंडाको संख्या बढ्दै जाँदा आपसमा जुधेर र बूढो भएर मर्नेको संख्या धेरै रहेको तिवारीले बताए। गैंडाको चरनका लागि निकुञ्जले घाँसेमैदान व्यवस्थापन र पानीको संरक्षणमा विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ।