काठमाडौं- कर्णाली राजमार्ग सञ्चालनमा आउनुअघि जुम्लामा खच्चड व्यवसाय नै ढुवानीको एक मात्र माध्यम थियो। खच्चडलाई कतै हिमाली ट्रक त कतै कच्ची सडकको ट्याक्टर भनिन्थ्यो। बजारदेखि गाउँसम्म सामान ढुवानी गर्ने साधन यिनै थिए।
पछिल्लो समयमा गाउँगाउँमा सडक पुगेपछि खच्चड व्यवसाय खुम्चिएको छ। साँघुरो बाटोमा दुईतिर बोरा बोकाएर घण्टी बजाउँदै गाउँसम्म सामान ढुवानी गर्ने गरेको सिंजा ६ का खच्चड व्यवसायी सर्पजित बुढाले बिर्सेका छैनन्। उनले अहिले पनि चार पाँच वटा खच्चड पालेर मुगु, हुम्ला र डोल्पा बजारदेखि सामान लैजान्छन्। उनले भने,पहिले खच्चड व्यवसाय निकै राम्रो थियो। तर अहिले सडक सन्जालको विस्तारसँगै खच्चड लोप हुने अवस्थामा पुगिसकेका छन्।
ढुवानीका लागि उत्कृष्ट र भर पर्दो माध्यम भए खच्चड नै थिए। सवारीसाधनको प्रयोग र गाडी गुड्ने सडक बनेपछि खच्चडमा ढुवानी गर्दा निकै महँगो पर्न गयो। जसकारण किसानले खच्चड पाल्न छाडे।
गुठीचौर गाउँपालिका–१ गडिगाउँका राजकुमार थापाले २०५९ देखि २०६६ सम्म खच्चडमा सामान ढुवानी गर्ने व्यवसाय गरे। उनको कमाइ पनि राम्रो भएको थियो। उनले कमाइसँगै सेवा पनि दिइरहेका थिए। तर पछि सडक सन्जाल विस्तारसँगै ढुवानीका लागि खच्चडको माग कम हुन थाल्यो। अहिले त्यो व्यवसायबाट उनी अलग्गिएका छन् ।
अहिले उनले आफ्नो घरको सामान ढुवानी गर्नको लागि मात्रै खच्चड पालन गरेका छन्। पहिले कर्णालीका विभिन्न हाटबजारबाट भारी बोकिन्थ्यो तर अहिले गाउँमा मोटरबाटो पुगेपछि ढुवानीसमेत पाउँदैनन्। सबै ट्य्राक्टर, जिपले नै घरघरमा सामान पुर्याउँछन्। यसले गर्दा खच्चड पाल्न समेत धौधौ भएको छ।
संघीय व्यवस्था कार्यन्वयनसंगै गाउँमा पुगेका सिंहदरबारले पाँच वर्ष सडकलाई नै प्राथमिकता दिए। जिल्लाको ८ पालिकामा रहेका ६० वडामा सडक जोडिएको छ। गुठीचौर– ३ का गंगाराम गिरीले भने, सडक सन्जालको पहुँच पुगेका क्षेत्रमा खच्चडको प्रयोग हुने कुरो भएन। अहिले त खच्चड व्यवसायबाट जीविकोपार्जन गर्ने नैे विस्थापित हुनुपर्ने अवस्था आइपुग्यो।