काठमाडौं- आज २४ मार्च। विश्व इतिहासमा भएका विभिन्न घटनाका कारण आजको दिन स्मरण गरिन्छ। प्रस्तुत छ, तीमध्ये केही उल्लेख्य घटनाको सारसंक्षेप।
– सन् १८८२- क्षयरोगका ब्याक्टेरिया फेला
२४ मार्च १८८२ मा बर्लिन इन्स्टिच्युट फर फिजियोलोजीमा रोबर्ट कोचले क्षयरोगको रोगजनक ब्याक्टेरिया पत्ता लगाएको घोषणा गरे। ‘क्षयरोगको एटियोलोजी’मा आफ्नो व्याख्यानको साथ उनी रातारात विश्व प्रसिद्ध भए। १९ औं शताब्दीमा क्षयरोग एक संक्रामक रोग थियो। सेतो प्लेग भनेर चिनिने उक्त रोगले जर्मनीमा धेरै मानिसको मृत्यु भएको थियो। क्षयरोग ब्याक्टेरियाको खोजका लागि रोबर्ट कोचलाई १९०५ मा चिकित्सातर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।
– सन् १९६५- लाखौंले हेरे अन्तरिक्ष यान रेन्जर ९ चन्द्रमामा दुर्घटना
रेन्जर ९ एक लुनार प्रोब थियो। सन् १९६५ मा नासाद्वारा प्रक्षेपण गरिएको थियो यो यान। यो यान चन्द्र सतहको हाई रिजोल्युसन फोटोहरू खिच्न डिजाइन गरिएको थियो। २४ मार्चमा १६ मिनटको प्रत्यक्ष प्रसारणले चन्द्रमामा विनाशको लागि हानि पुर्याउने अन्तरिक्ष अनुसन्धानले कस्तो महशुस गर्छ भनेर आम अमेरिकीहरूलाई देखाएको थियो। रेन्जर ९ मुन ल्यान्डरका असाधारण तस्बिरहरू सीधै अन्तरिक्ष यानको आन्तरिक क्यामेराबाट निकालिएका थिए।
– सन् १९८९- तेल ट्यांकर अलास्कामा बग्यो
एक्सोन भल्देज तेलको चुहावट प्रिन्स विलियम साउन्ड अलास्कामा २४ मार्च १९८९ मा भएको थियो। क्यालिफोर्नियामा रहेको एक तेल सुपर ट्यांकरले प्रिन्स विलियम साउन्डको ब्लिग रिफमा १.५ माइल (२.४ माइल) मा प्रहार गरेको थियो। दुर्घटनाको परिणाम इतिहासको सबैभन्दा विनाशकारी पर्यावरणीय प्रकोपहरू मध्ये एक हो। त्यतिखेर २ लाख ५० हजार समुद्री पक्षी र अन्य वन्यजन्तुहरू मारिए।
– सन् १९९९- नेटोले गर्यो युगोस्लाभियामा आक्रमण
उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठन (नेटो) ले कोसोभो युद्धको समयमा संघीय गणतन्त्र युगोस्लाभियाविरुद्ध हवाई बमबारी अभियान चलायो। हवाई आक्रमण २४ मार्च १९९९ देखि १० जुन १९९९ सम्म चलेको थियो। कोसोभोबाट युगोस्लाभ सशस्त्र सेना फिर्ता गर्ने र कोसोभोमा संयुक्त राष्ट्रसंघको अन्तरिम प्रशासन मिसन स्थापना गर्ने सम्झौता नभएसम्म बम विष्फोट जारी रह्यो।
– सन् २००८- भुटानमा पहिलो निर्वाचन
नक्कली प्रजातन्त्रको अभ्यास गर्दै आएको भुटानले सन् २००८ मा आजकै दिन पहिलो आम निर्वाचन सम्पन्न गरेको थियो। त्यसलाई प्रजातन्त्रतर्फ पाइला अगाडि बढाइएको निर्वाचनका रूपमा व्याख्या गरिएको थियो।
– सन् २०१५- जर्मनीको विमान फ्रान्समा खस्यो, डेढ सयको मृत्यु
जर्मनीको ‘जर्मनविङ्स एयरलाइन्स’को विमान फ्रान्सको आल्प्स पर्वतमा खस्दा त्यसमा सवार सबै १५० जनाको मृत्यु भएको थियो। एयरबस-३२०-२११ विमान स्पेनको बार्सिलोनाबाट जर्मनीको डुसेलडर्फ जाँदै थियो। दुर्घटनामा परी १४४ यात्री र चालक दलका ६ सदस्यको मृत्यु भएको थियो।
– सन् २०१५- मंगलमा रोभरको म्याराथन
सन् २०१५ मा आजकै दिन मंगल ग्रहमा धर्तिबाट पठाइएको अन्तरिक्ष यानले म्याराथन दौड पूरा गरेको थियो। अमेरिकी अन्तरिक्ष यान ‘अपरचुनिटी रोभर’ले पहिलोपटक मंगल ग्रहमा दौड पूरा गरेको थियो।
– सन् २०१८- गन भाइलेन्सविरुद्ध अमेरिकामा लाखौंको प्रदर्शन
सन् २०१८ मा आजकै दिन अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टनमा गन भाइलेन्सविरुद्ध दशौं हजार नागरिक सडकमा उत्रिएका थिए। ‘हाम्रो जीवनका लागि मार्च’ नाम दिइएको उक्त प्रदर्शन मुलतः अन्धाधुन्द गोली प्रहार गरी सर्वसाधारणको सामूहिक हत्या भइरहेको विरुद्ध लक्षित थियो। उक्त प्रदर्शनलाई संसारभरिबाट समर्थन प्राप्त थियो।
– सन् २०२५- यमनमा आक्रमण गर्ने ट्रम्पको गोप्य योजना लिक
सन् २०२५ मा आजकै दिन ‘द एटलान्टिक’ले यमनमा हवाई आक्रमण गर्ने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको गोप्य योजना सार्वजनिक गरिदिएको थियो। अमेरिकी रक्षा मन्त्री पेट हेगसेथले पेन्टागनको एक ग्रुप च्याटमा एक पत्रकारलाई गल्तिवश सहभागी गराउँदा उक्त गोप्य योजना सार्वजनिक भएको थियो।