काठमाडौं- सडकमा दर्जनौं मानिस दौडिरहेको दृश्य भएको भिडियो टिकटक, एक्सलगायत सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको छ।
उक्त पोस्टमा भिडियोको दृश्य पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भन्ने दाबी गरिएको छ। तर, हामीले गरेको तथ्य जाँचमा सो भिडियो गत १० फागुनमा धरानमा भएको म्याराथुन दौडको भिडियो भएको फेला परेको छ।
छोटो भिडियो क्लिपमा दुई जनाबीच यस्तो संवाद सुनिन्छ :
‘सर यो कहाँबाट आउनु भो ? यहींको मात्र हो कि कहाँबाट उपस्थिति छ यहाँ जनताको ?’
‘तपाईंले देखिरहनुभएको छ, लोकतन्त्र गणतन्त्र पूरै फेल भइसकेपछि अब राजसंस्था नभइकन देश अगाडि बढ्न सक्ने भएन भन्ने लागिसकेपछि सबै जनताहरू सडकमा उत्रिनु त स्वाभाविक हो नि। त्यो हिसाबले गर्दाखेरी जनताहरू स्वतःस्फुर्त रूपमा। यो कुनै पनि मासुभात दिएर, कुनै पनि पैसा दिएर, कुनै प्रलोभन देखाएर यहाँ उपस्थिति भएको होइन।’
गत १२ फागुनमा @kapil_brother नामक टिकटक प्रयोगकर्ताले ‘अब के हुन्छ राजा आऊ देश बचाऊ भन्दै निस्किएको जनसागर’ भन्दै सो भिडियो सेयर गरेका थिए। त्यसको भोलिपल्ट उनले सोही भिडियो ‘१९ गते राजा ल्याउने भनेर हजारौं युवा उतारे प्रसाईंले। फेरि सिंह बनेर होमिए सडकमा दुर्गा प्रसाईं’ भन्दै टिकटकमा सेयर गरेका छन्। २७ हजारभन्दा बढी फलोअर भएका उनका ती पोस्ट हजारौंपटक हेरिएको छ।
सोही भिडियो १२ फागुनमा एक्समा @kiranjoshi235 नामक प्रयोगकर्ताले पनि सेयर गरेका छन्।
के हो त पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भन्ने दाबी गरिएको भिडियोको वास्तविकता ?
हामीले उक्त भिडियोको स्क्रिनसट गुगल लेन्समा अपलोड गर्यौं। तर, त्यसमा उक्त भिडियो फेला परेन।
सत्यापनका क्रममा हामीले भिडियोमा देखिएको ‘धरान रन २०२४’ भन्ने शब्द र वरिपरिका दृश्यका आधारमा थप खोज्यौं। त्यस क्रममा सोही भिडियो न्यू इन्टरटेनमेन्ट च्यानल नामक युट्युब अकाउन्टले ‘धरान १० के रन हर्क साम्पाङ’ भन्दै गत १० फागुनमा सेयर गरेको पाइयो।
यस ’bout मा थप खोज्दा सो दौड प्रतियोगिता ’bout समाचार प्रकाशित भएको फेला पर्यो। धरानको कोशीपत्रका अनुसार १२ औं संस्करणको उक्त प्रतियोगितामा करिब ४ हजार धावक-धाविका सहभागी थिए। प्रतियोगितामा सहभागीलाई पुरस्कारसमेत दिइएको थियो। सो दौड प्रतियोगिताको भिडियो फेसबुक लाइभ र अन्य युट्युब च्यानलले पनि सेयर गरेको पाइयो।
तसर्थ, पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भिडियो भन्ने दाबी गरिएको सामग्री भ्रामक छ।
(यो सामग्री नेपालचेक डट ओआरजीले तयार पारेको हो)