जलेश्वर- मैथिल आस्थाको केन्द्र मानिने जलेश्वरस्थित संसारीमाई मन्दिरमा महापूजा थालिएसँगै माईको ‘खोइछ’ (पोल्टा) भर्ने श्रद्धालु निकै बढेका छन्।
५-५ वर्षमा आयोजना हुने महापूजा यसपालि गत शुक्रबार शुरु भएको हो। आउने शुक्रबार मुख्यपूजाको तयारी रहेको मन्दिरमा अहिले माईको ‘खोइछ’ (पोल्टा) भर्ने श्रद्धालु भरिभराउ छन्। महापूजा अवधिमा भाकलस्वरूप माईको पोल्टामा वस्त्रआभूषण, द्रव्य र नरिवलसहितका फलफूल अर्पण गरिने विधिलाई मिथिलामा ‘खोइछ’ भर्ने भन्ने गरिन्छ।
पञ्चवर्षीय महापूजा प्रारम्भ भएसँगै संसारीमाईको दर्शन र पूजाआराधना गर्न दैनिक हजारौं श्रद्धालु पुग्दैछन्। मिथिलामा श्रद्धालु भक्तजनले भाकलस्वरूप ‘खोइछ’ भर्ने चलन छ। यसअघि माईको पुकारा गरी आफ्नो बह पोखेका भक्तजन यसपालि आफूले मागेको कुरा पाएपछि ‘खोइछ’ भर्न आएका हुन्। यो क्रम आजसम्म चल्ने मुख्य पुजारी ६४ वर्षीय महिन्द्र मुखिया बताउँछन्।
पहिलो दिन महापूजा संकल्प र दोस्रो दिन शोभाकलश यात्रा सम्पन्न गरिएसँगै मन्दिरमा श्रद्धालुले दर्शन, पूजाआराधना र ‘खोइछ’ भर्न थाल्छन्। खासगरी विभिन्न समयमा गरिएका भाकलअनुसार देवी (संसारीमाई)को सारीको अँचरा (पोल्टा)मा वस्त्रपरिधान, सौन्दर्य प्रशाधन, द्रव्य (सुन, चाँदीसहितका धातुबाट बनेका गहना), नरिवल, केरासहितका फलफूल र नगद भेटीसहित सामग्री चढाउने विधिलाई मिथिलामा ‘खोइछ’ भर्ने भन्ने गरिन्छ। यो विधि पुरुषले पनि गर्न सक्छन्। तर, ‘खोइछ’ भर्ने कार्यमा महिला सहभागिता बढी देखिने गरेको मुख्य पुजारी मुखिया बताउँछन्।
संसारीमाईलाई सुख, समृद्धिकी प्रतीक, विघ्नहारिणी, पापनासक र नगर संरक्षक मानिन्छ। संसारीमाईको महापूजा प्रचलन भने ग्राम (गाउँबस्ती) सुरक्षाको अभिष्ट रहेको यसपालिको संसारीमाई महापूजा व्यवस्थापन समिति-२०८० का अध्यक्ष अशोककुमार साह बताउँछन्।
परापूर्वकालमा विदेहराज जनकको राज्यकालदेखि नै संसारीमाईलाई सहकालकी देवीका रूपमा मानिँदै आएको छ। देवाधिदेव श्री जलेश्वरनाथ महादेव मन्दिरको सम्मुख वरुण सर (सरोवर, तलाउ) डिलमा संसारीमाईको मन्दिर छ। संसारीमाई देवी दुर्गाकी अवतार र प्रसिद्ध शक्तिपीठका रूपमा वर्णित र पूजित रहेकी जलेश्वर नगरप्रमुख सुरेश साह सोनार बताउँछन्।
अहिले मन्दिरमा साप्ताहिक महापूजाअन्तर्गत नियमित चण्डीपाठ भइरहेको छ। महापूजा मेलामा भारतीय श्रद्धालुको संख्या दिनदिनै बढिरहेको समितिले जनाएको छ। अहिले जलेश्वर नगरपालिका र नगरभित्रका विभिन्न सामाजिक संघसंस्थाको समन्वयमा दैनिक सरसफाइ, महापूजास्थलको व्यवस्थापन, श्रद्धालुहरूको बसोबास व्यवस्थापन र नगरभित्र ठाउँ-ठाउँमा खानेपानी र शौचालय सुविधा बढाइएको नगरप्रमुख साहले बताए।
धेरैअघि १२-१२ र त्यसपछि ७-७ वर्षमा हुँदै आएको महापूजा पछिल्लो दुई दशकयता ५-५ वर्षमा आयोजना गरिन थालिएको हो। श्री संसारीमाईको महापूजा जलेश्वर नगरका लागि महापर्व हो।
श्री संसारीमाईको साताव्यापी महापूजाको अन्तिम दिन विशेष तान्त्रिक विधिले माईको आह्वान गरेर पञ्चबलिबाट आराधना गरिन्छ। यस अवसरमा नगरका घर-घरैजसोबाट पशुपक्षी बलि दिइन्छ। सन्सारीमाईलाई बोका, परेवा, कुखुरा, भेडा, सुँगुर र राँगा बलि दिने चलन छ। यो महापूजा (एकअर्को महापूजाबीचको अवधि) मा घरमा सम्पन्न भएका विवाह, जन्म र अन्य शुभकार्यको भाग अलग्गै बलि दिइनुपर्ने सांस्कृतिक मान्यता छ।