काठमाडौँ । बर्दिबास ८ की ६२ वर्षीया बालकुमारी दर्लामी मंगलबार हारगुहार गर्दै आफूलाई घरविहीन हुनबाट बचाइदिन ज्योति विकास बैंकका शाखा व्यवस्थापक सुरज देवकोटालाई अनुरोध गरेरहेकी थिइन् ।
पुस्तौँदेखि बर्दिवास ८ गिरिटोलमा बस्दै आएकी उनको छोराले बैंकको कर्जा तिर्न नसकेको र ऋणबापत राखेको घर घडेरीको धितो लिलामी भएको पत्र मंगलबार नै प्राप्त गरिन् ।
बालकुमारीकै नाममा रहेको जग्गा मुख्य ऋणी जेठा छोरा मीनबहादुर दर्लामीले निर्धारित समयमा चुक्ता गर्न नसकेपछि एक बिगाहा ११ कठ्ठा १८ धुर जग्गा लिलाम भएको चिठीमार्फत बैंकले जानकारी गराएको थियो । सो निर्णयले बालकुमारीसहित उनका तीन छोरा सडकमा आइपुगेका छन् ।
सोही जग्गाबाट पारिवारिक भरणपोषणको आधार बन्दै आएको बेला बैंकले कौडीको मूल्यमा अर्कैको नाममा पास गरेपछि बालकुमारीको ठूलो परिवारका सदस्य घरविहीन बनेका छन् ।
‘कमसेकम बैंकले समयमै जानकारी गराएको भए हामी पनि केही गर्थ्यौं होला,’ बालकुमारीका माइला छोरा हिरालाल दर्लामीले भने । उनले आफूहरूलाई जानकारी नगराइ गुपचुप जग्गा लिलामी गर्नुमा गम्भीर षडयन्त्र भएको आरोप लगाए ।
बालकुमारीका जेठा छोरा मीनबहादुरले दुई वर्षअगाडि सिन्धुलीमा होटल खोल्ने उद्देश्यले बैंकसँग ओडी र टर्म कर्जा गरेर ३५ लाख निकालेका थिए । २० लाख ओडी र १५ लाख टर्म कर्जा गरी मीनबहादुरले उक्त जग्गाको धितोबापत ३५ लाख पाएका थिए ।
‘समय समयमा मैले ऋण तिर्दै आएको थिएँ, कोरोना माहामारी तथा विविध कारणले भनेजति किस्ता बुझाउन सकिएन, तर जग्गा बेचेर भए पनि म उक्त कर्जा चुक्ता गर्नेतर्फ नै गृहकार्य गर्दै थिएँ,’ उनले भने ।
चलनचल्तीको मूल्यमा बेच्दा पनि उक्त जमिनको मूल्य दुई करोडभन्दा बढी हुन आउँछ । तर, बैंकले ३५ लाखमा हेटौँडाका जग्गा व्यवसायी माधव आचार्यलाई सकारेको देखिएको छ । बैंकको प्रक्रियाअनुसार धितो लिलाम हुनुभन्दा अगाडि अंशियार तथा हकवालालाई जानकारी गराउनु पर्दछ ।
मीनबहादुरलाई पठाएको चिठीमा मिनमाया दर्लामी, हिरालाल दर्लामी, चोकबहादुर दर्लामी र बालकुमारी दर्लामीलाई बोधार्थ राखे पनि बैंकले कुनै माध्यमबाट जानकारी गराएको देखिएको छैन ।
सम्पत्ति लिलाम जस्तो विषयमा हकवालालाई थाहा नै नदिइकन बैंकले आफूखुसी धितोबापतको जग्गा किन लिलाम गर्यो भन्ने विषय रहस्यमय छ । करोडौँ मूल्य पर्ने उक्त जग्गा कौडीको मूल्यमा लिलाम गरेकोप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै पीडित पक्षले बैंकको नियतमाथि नै प्रश्न उठाएको छ ।
जग्गा लिलाम भएपछि अहिले मीनबहादुरको भाइ भाइमा पारिवारिक द्वन्द्व सुरु भएको छ । सम्पत्तिको नाममा रहेको सबै जग्गा बैंकले लिलाम गरेपछि जीविकोपार्जन कसरी गर्ने भन्ने चिन्ता थपिएको छ ।
मीनबहादुरको अहिले सिन्धुली कमलामाई ७ मा गढीदरबार थकाली भान्छा घर छ । सोही होटल चलाउन मीनबहादुरले बैंकसँग उक्त रकम लिएका थिए । बैंकले धितो लिलामका सम्बन्धमा १८ जेठ २०७९ मा सात दिने सूचना निकालेको र उक्त अवधिभित्र कर्जा भुक्तान गर्ने जानकारीसहितको चिठी गढी दरबार थकाली भान्छा घरलाई सम्बोधन गर्दै पठाएको थियो ।
‘जानकारी प्राप्त हुनासाथ म बैंकमा आएर जग्गा बेच्ने गृहकार्य गरिरहेको छु, मान्छे पनि तयार छ्न्, मलाई केही समय दिनुस् भन्दा उहाँहरूले हुन्छ भनेर लिलाम पो गरिदिनु भएछ,’ मीनबहादुरले भने ।
चिठीको मितिअनुसार लिलामको प्रक्रियामा गएको जानकारी १८ जेठ २०७९ उल्लेख गरिएको छ । तर हकवालाले ६ असार २०७९ मा उक्त चिठी प्राप्त गरेका छन् ।
बर्दिवासस्थित ज्योति विकास बैंकका व्यवस्थापक सुरज देवकोटाले भने लिलामी प्रक्रियाअनुसार नै भएको दाबी गरेका छन् ।