भैरहवा- पाल्पाको रानीमहल अर्थात प्रेम महल। कालीगण्डकी किनारमा अवस्थित यो महल यतिबेला देशकै प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य हो।
चर्को गर्मीबाट बच्न र शीतल प्राप्त गर्न दैनिक हजारौं पर्यटकहरूको ओइरो लागिरहेको छ यहाँ। यो ऐतिहासिक र सुन्दर महल आसपासको क्षेत्र अचेल पर्यटकहरूको घुइँचोले गर्दा निकै गुञ्जायमान र जीवन्त देखिन्छ।
देशैभरि गर्मी बढेर तराईदेखि पहाडका फेदीसम्म तातो हावा चलिरहेका बेला यो उकुसमुकुसबाट जोगिन मानिसहरू शीतल ठाउँको खोजीमा सीधै रानीमहल आइपुग्ने गरेका छन्। तराईको चर्को राप र दैनिक जीवनको व्यस्तताबाट केही दिनका लागि टाढा हुन चाहने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूका लागि यो ठाउँ अहिले पहिलो रोजाइ बनेको हो। नेपालका विभिन्न शहरहरू र छिमेकी देश भारतबाट समेत दैनिक रूपमा ठूलो संख्यामा मानिसहरू यहाँ शीतल खोज्दै आउने गरेका छन्।
रानीमहल क्षेत्रमा पाइला टेक्नेबित्तिकै जोसुकैले पनि आनन्द र शान्तिको श्वास फेर्ने गर्छन्। एकातिर हरियालीले भरिएका अग्ला पहाडहरू छन् भने अर्कोतिर कलकल गर्दै बग्ने पवित्र कालीगण्डकी नदी छ। दुईवटा पहाडको गहिरो खोंचमा अवस्थित भएकाले यहाँ चौबीसै घण्टा चिसो हावा चलिरहन्छ।
तराईको ४०-४२ डिग्रीको कडा गर्मी सहेर यहाँ आइपुगेका पर्यटकहरू नदीको चिसो पानी देखेपछि निकै खुशी र उत्साहित हुन्छन्। कोही नदीको किनारमा बसेर पानीमा पौडी खैल्दै त कोही ठूला ढुंगाहरूमा बसेर चिसो बतासको मजा लिन्छन्।
पछिल्लो समय प्रविधिको विकास र सामाजिक सञ्जालको बढ्दो प्रभावका कारण यहाँ आउने युवा पुस्ताहरू महललाई पृष्ठभूमिमा पारेर तस्बिर खिच्न, भिडियो बनाउन र टिकटक खिच्न निकै व्यस्त देखिन्छन्। यहाँको प्राकृतिक बनोट र चिसो वातावरणले गर्दा मानिसहरू घण्टौंसम्म बसेर गफिँदै आफ्नो समय बिताउने गर्छन्।
शनिबारको दिन पारेर भैरहवाबाट साथीभाइसँग रानीमहल घुम्न आएकी आरती पन्थीले अरू दिन सधैं व्यस्त हुने हुँदा बिदा सदुपयोग गर्न र रमाउन रानीमहलमा आएको बताइन्।
यस्तै, भारतको जयपुरबाट आएका पर्यटक लक्ष्य कुमावतले पहिलोपटक रानीमहल आएको बताउँदै रानीमहल निकै रमणीय स्थल रहेको बताए।
रानीमहलको आफ्नै एउटा ठूलो, ऐतिहासिक र रोचक कथा पनि छ, जसले गर्दा यसलाई नेपालको ‘ताजमहल’ भनेर पनि चिनिन्छ। विसं १८९३ मा पाल्पाका तत्कालीन कमान्डर इन चिफ खड्गशम्शेरले आफ्नी दिवंगत रानी तेजकुमारीको सम्झनामा यो भव्य महल निर्माण गर्न लगाएका थिए।
कालीगण्डकीको विशाल चट्टानमाथि बलियो जग हालेर बनाइएको यो महलको वास्तुकला र बनावट निकै अनौठो र आकर्षक छ। पश्चिमा युनानी (ग्रिक) शैली र नेपाली कला मिसाएर बनाइएको यो महलले आज पनि उतिबेलाको कला, वैभव र प्रेमको गहिराइलाई झल्काउँछ। गर्मी छल्न आउने पर्यटकहरू यहाँको चिसो वातावरणमा रमाउनुका साथै यो ऐतिहासिक महलको भित्र-बाहिर घुमेर यसको इतिहास, पुराना कोठाहरू र महत्त्वका बारेमा पनि निकै चासोका साथ जानकारी लिने गर्छन्। इतिहास र प्रकृतिको यस्तो सुन्दर मिलन अन्त विरलै देख्न पाइन्छ।
काठमाडौंबाट आएका प्रदीप कार्कीले रानीमहलको भौतिक संरचनादेखि यहाँका हरेक कुराले आफूलाई मोहित पारेको बताए।
विशेषगरी शनिबार र अन्य सार्वजनिक बिदाका दिनहरूमा त रानीमहल क्षेत्रमा खुट्टा हाल्ने ठाउँसमेत पाउन मुस्किल पर्छ। रुपन्देही, कपिलवस्तु, नवलपरासी र दाङजस्ता तराईका जिल्लाहरूबाट मात्र नभई पोखरा, काठमाडौं र चितवनजस्ता टाढाका शहरहरूबाट पनि उत्तिकै संख्यामा पर्यटकहरू यहाँ आउँछन्। सीमावर्ती भारतीय शहरहरूबाट पनि गर्मी सहन नसकेर मानिसहरू सपरिवार गाडी नै रिजर्भ गरेर पाल्पा उक्लने गरेका छन्।
दाङबाट सपरिवार आएका भेषराज अधिकारीले रानीमहलको सबै वातावरण राम्रो लागेको बताउँदै प्रवेश शुल्क नराख्नु पर्ने बताए। अर्का पर्यटक एकबहादुर बगालेले रानीमहलमा राखिएका हरेक कुरा मनमोहक रहेको बताए।
पाल्पा सदरमुकाम तानसेन बजारबाट रानीमहल पुग्ने सडक पहिलेको तुलनामा धेरै राम्रो, चौडा र पक्की भइसकेकाले पनि अहिले पर्यटकहरूलाई यहाँ आउन निकै सजिलो भएको छ। मोटरसाइकल, कार र साना बसहरू सजिलै महलको नजिकैसम्म पुग्न सक्छन्। बाटो सहज भएकै कारण वृद्धवृद्धा र साना बालबालिकाहरूले पनि सजिलै यहाँ आएर प्रकृतिको रमाइलो र शीतलको स्वाद लिन पाएका छन्।
रानीमहलमा पर्यटकहरूको यो ठूलो आगमनले गर्दा यस क्षेत्रको स्थानीय व्यापार र व्यवसायमा निकै ठूलो उत्साह छाएको छ।
पछिल्लो समय रानीमहल क्षेत्रमा कालीगण्डकी नदीको चिसो पानीमा गरिने र्यााफ्टिङले यहाँको आकर्षण झनै बढाएको छ। गर्मी छल्न आउने पर्यटकहरू नदीको तीव्र बहावसँगै र्याफ्टिङको रोमाञ्चक मजा लिँदै गर्मी भुल्ने गर्छन्। महलको ऐतिहासिकता नियाल्दै नदीको छालमा खेलिने यो सेवाले रानीमहल पुग्ने युवापुस्ता र साहसिक खेलका पारखीहरूका लागि यो यात्रा अझ बढी यादगार र रोमाञ्चक बन्न थालेको छ।
रानीमहल प्राकृतिक सौन्दर्य, शीतल मौसम र ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको एक अनुपम उपहार हो। चर्को गर्मीको सास्ती भोगिरहेका मानिसहरूका लागि यो ठाउँ शीतल छहारी र मनलाई पुनर्ताजगी दिने उत्कृष्ट माध्यम बनेको छ।
बग्दै गरेको नदीको सुसाइ, पहाडबाट आउने चिसो बतास र खड्गशम्शेरको प्रेमको कथा बोकेको यो महलले जोकोहीको पनि मन लोभ्याउँछ। यदि तपाईं पनि गर्मीबाट केही समयका लागि राहत पाउन र शान्त वातावरणमा रमाउन चाहनुहुन्छ भने पाल्पाको रानीमहल सबैभन्दा उत्तम गन्तव्य हुन सक्छ। यसको उचित संरक्षण र संबर्द्धनमा ध्यान दिन सके यसले नेपालको आन्तरिक पर्यटन क्षेत्रमा अझ ठूलो र दीर्घकालीन योगदान पुर्याउने निश्चित छ।