काठमाडौं- कब्जियत प्रायः मानिसहरूको साझा स्वास्थ्य समस्या हो। यसले पेटमा गम्भीर गडबडी भएको संकेत गर्छ। यो सबै उमेरका मानिसमा देखिने हुन्छ।
के गर्ने ?
धेरै रेशायुक्त खानेकुरा खाने
आफ्नो भोजनमा सागसब्जी, फलफूल र होल ग्रेनजस्ता रेशायुक्त खानेकुरा समावेश गर्नुपर्छ। भोजनमा सागसब्जी र फलफूलको मात्रा बढी हुनुपर्छ। रेशा (फाइबर)ले कब्जियत हुन दिँदैन र पेट सफा रहन्छ। तर, दूधजन्य पदार्थ, मासु र तयारी (चाउचाउ र यस्तै प्याकेटका) खानेकुरा कब्जियत नहटुन्जेल भरसक नखाने र खाए पनि थोरै मात्र खाने। किनभने यी खानेकुरा रेशायुक्त हुँदैनन्।
पानी धेरै पिउने
हाम्रो पाचन प्रणालीले धेरै कुरा शरीरबाट निष्काशन गर्नुपर्छ। त्यसैले पानी धेरै पिउने, पानीले पाचन प्रणालीलाई निष्काशन गर्नुपर्ने विकार वा फोहोर बाहिर निकाल्न सघाउँछ भने कतिपय अनावश्यक र बढी खनिज र भिटामिन निष्काशनमा पनि सघाउँछ।
बिहान शौचालय जानु केहीबेरअघि एक गिलास मनतातो पानीमा एक चिम्टी नुन हालेर पिउने र दुई मिनट हलुका व्यायाम गर्ने। यसले पनि पेट सफा गर्न सघाउँछ।
व्यायाम
शारीरिक व्यायामले पाचन प्रणालीका मांसपेशीलाई सशक्त बनाउँछ र राम्रोसँग काम गर्न सघाउँछ। अर्थात्, ठोस भोजनलाई सहज रूपमा पाचन प्रणालीले पचाउँदै अगाडि पठाउँछ। त्यसैले सकेसम्म दैनिक केही न केही व्यायाम गर्नाले कब्जियत घटाउन मद्दत पुग्छ।
कब्जियत छ भनेर शौचालय जान बन्द नगर्ने। जति बेला दिसा लागेजस्तो हुन्छ वा नलागे पनि सधैं शौच जाने समयमा शौचालय जाने। साथै पेट सफा हुन जति समय लागे पनि समय दिने।
कहिलेकाहीं यिनै उपायले पनि कब्जियत कम हुन सक्छ भने कतिपय अवस्थामा नहुन पनि सक्छ। त्यस्तो बेला कब्जियत हुने कारण पत्ता लगाउनुपर्ने हुनसक्छ।
कहिलेकाहीं मलमुत्र निष्काशन गर्ने मांसपेशीले राम्रोसँग काम गर्न नसक्दा पनि कब्जियत हुने गर्छ। यस्तोमा फिजियोथेरापिस्टले पेल्भिक मांसपेशीको व्यायाम गर्न सिकाउँछन्। व्यायामले ती मांसपेशीलाई फेरि सक्रिय पार्छन् र पेट सफा हुन थाल्छ। पेल्भिक मांसपेशीको व्यायामलाई ‘बायोफिडब्याक’ भनिन्छ। यसमा मेसिनको सहायताले व्यायाम गराइन्छ।
यी सबै उपायले पनि कब्जियत हटेन भने चिकित्सकले दिसा पातलो बनाउनेलगायत विभिन्न औषधि प्रेस्क्राइब गर्छन्। चिकित्सकको परामर्शअनुसार गर्ने।