काठमाडौं- प्रायजसो मानिसले कुनै न कुनै बेला खुट्टा निदाएको अनुभव गरेका हुन्छन्। खुट्टा निदाउँदा एकछिन त निकै पीडा हुन्छ। उभिन र हिँड्न पनि सकिँदैन। तर, किन यस्तो हुन्छ ?
हामी सोच्छौं- खुट्टामा पर्याप्त मात्रामा रक्तसञ्चार नभएका कारण निदाउँछन्। तर, त्यसो नभई खुट्टा नसाका कारण निदाउँछन्। ती नसा शरीरमा हुने साना तारजस्तै हुन्छ। नसाले दिमाग र शरीरका हिस्साबीच सन्देश प्रवाहको काम गर्छन्।
यदि लामो समयसम्म खुट्टाको सहायताले बसिन्छ भने त्यहाँको नसामा दबाब पर्छ। यस्तो शरीरका अन्य भागमा पनि हुन्छ। बेला-बेलामा हात, खुट्टामा यस्तो अनुभव हुन्छ। लामो समयसम्म दबाब रहेका बेला शरीरका कुनै पनि अंगमा दबाब पर्छ र त्यो अंग निदाउँछ।
यी नसाहरू कोशीय फाइबरबाट बन्छन् र प्रत्येक एक कोशीय फाइबरले अलग-अलग संवेदनालाई मस्तिष्कसम्म पुर्याउने काम गर्छ। यी फाइबरको मोटाइ पनि कम या बढी दुवै हुन सक्छ।
यसको प्रमुख कारण माइलिन नामक सेतो रंगको पदार्थद्वारा बनाइएको झिल्ली हो। यसमा दबाब पर्दा मस्तिष्कसम्म नसाले पर्याप्त मात्रामा अक्सिजन या रक्तसञ्चार गर्न सक्दैन र दिमागसम्म उक्त अंगको बारेमा पुग्ने जानकारी रगत या अक्सिजन अभावमा अवरुद्ध हुन्छ।
यही कारण त्यहाँ संवेदना महशुस हुँदैन र त्यो अंग निदाउँछ। पछि उक्त अंगमा दबाब हट्दा पुनः रगत या अक्सिजन सञ्चार नियमित हुन्छ र अंग पुनः संवेदनशील हुन्छ। यसरी हात या खुट्टा निदाउँदा शरीरमा कुनै चोट पुग्दैन। तर, केही समयमा लागि अनौठो महशुस हुन्छ।