नयाँदिल्ली (बीबीसी)- धेरै सम्बन्धहरूको लागि सेक्स एक आवश्यक भाग हो तर जीवनमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरूसँगै यो इच्छा केहीका लागि कम हुन्छ।
बेलायतको राष्ट्रीय स्वास्थ्य सेवाका अनुसार गर्भावस्था र बच्चा जन्माएपछि महिलाको यौन इच्छा घट्छ। बेलायती रियालिटी टीभी स्टार र फिटनेस कोच होली हेगन-ब्लिथ भन्छिन्, ‘मेरो छोराको जन्मपछि मलाई त्यस्तै भएको थियो।’
सीबीबिजको अभिभावकत्व हेल्पलाइन कार्यक्रमको सह-होस्ट गर्दा ब्लिथले आफ्नो अनुभव बताउँदै भनिन्, ‘मैले सोचें, ‘हेर, तिमीले मलाई नछुँदा केही फरक पर्दैन।’
सेक्स र सम्बन्ध चिकित्सक राहेल गोल्ड भन्छिन् ‘महिलाहरूले प्रायः बच्चा जन्माएको ६ महिनापछि फेरि घनिष्ठ हुन आवश्यक महशुस गर्छन्। मलाई लाग्छ यो भ्रामक हुन सक्छ। उनीहरू सोच्छन्- यो सेक्सको लागि सही समय हो। तर यो सत्य होइन।’
होलीले व्याख्या गरिन्- सन् २०२३ मा उनको छोरा अल्फा-ज्याक्सको जन्मपछि उनको यौन इच्छा उल्लेखनीय रूपमा घट्यो र उनी कुनै पनि प्रकारको आत्मीयताबाट बच्न थालिन्। उनी भन्छिन्, ‘जब पनि मैले मेरो श्रीमान् ज्याकबलाई स्नेह व्यक्त गरें वा छोएँ, उनलाई लाग्थ्यो कि उनले यसलाई अर्को तरिकाले लिनेछन्। तर, म यौनसम्पर्क गर्न चाहन्नथें। मैले मेरो श्रीमानबाट यस्तो हरेक प्रगतिलाई नकारात्मक रूपमा हेर्न थालें।’
उनका अनुसार उनले कस्तो महशुस गरिरहेकी छु भनेर व्यक्त गर्न थालिन्। भन्छिन, ‘मैले भन्न थालें, ‘जब पनि म तिमीलाई अँगालो हाल्छु वा छुन्छु, हामीले यसलाई अझ अगाडि बढाउनु हुँदैन, किनभने यसले मलाई अगाडि बढ्न र टाढा जान मन लाग्छ।’ यसले चीजहरू राम्रो बनायो किनभने दबाब हटाइएको थियो।’
तर उनका श्रीमान्, ज्याकबलाई डर लाग्न थाल्यो- होली अब उसलाई मन पराउँदिनन्। होलीले भनिन्, ‘मैले मेरो श्रीमानलाई बुझाएँ कि यसको तिमीसँग कुनै सरोकार छैन। म अहिले यस्तै महशुस गरिरहेकी छु, तर तिमीप्रतिको मेरो भावनामा कुनै परिवर्तन आएको छैन।’
उनले थपिन्, ‘मैले भनें, ‘मलाई अहिले यौनसम्पर्क गर्न मन लाग्दैन र शायद म अर्को केही महिनासम्म गर्दिनँ। म अहिले यो अवस्थाबाट गुज्रिरहेकी छु। म आफैंले यो अवस्थाबाट गुज्रिनुपर्छ।’
होली चाहन्छिन्- यो अवस्थाको सामना गरिरहेका जोडीहरूले यसको बारेमा खुलेर कुरा गरून्। उनी भन्छिन्, ‘मानिसहरू भन्छन्- बच्चा जन्माएपछि सम्बन्ध परिवर्तन हुन्छ तर वास्तविकता तब मात्र बुझिन्छ, जब तपाईं आफैं यो अवस्थाबाट गुज्रिरहनुभएको हुन्छ।’
प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ डा. जेनिफर लिंकन भन्छिन्, ‘बच्चा जन्माएपछि महिलाहरूमा यौनसम्पर्कको इच्छा कम हुनुका धेरै कारणहरू हुन सक्छन्। प्रसवपछि शरीरलाई धेरै रिकभरीको आवश्यकता पर्छ। पाठेघरलाई सामान्य अवस्थामा फर्कन लगभग ६ साता लाग्छ। योनी वा पेरिनियममा हुने चोटपटक पनि विस्तारै निको हुन्छ।’
यसका साथै, यस समयमा महिलाहरूले महत्त्वपूर्ण हार्मोनल परिवर्तनहरू अनुभव गर्छन्। यी परिवर्तनहरूले उनीहरूको यौन इच्छालाई पनि असर गर्न सक्छन्। उनले भनिन्, ‘यस अवस्थामा, महिलाको शरीरमा एस्ट्रोजेन र प्रोजेस्टेरोनजस्ता हार्मोनहरूको स्तर अचानक घट्छ। एस्ट्रोजेनको यो कमीले शारीरिक परिवर्तनहरू निम्त्याउन सक्छ। यसले योनी सुक्खा हुन सक्छ, जसले यौनसम्पर्कको समयमा पीडा निम्त्याउन सक्छ।’
डा. जेनिफर लिंकन भन्छिन्, ‘मानिसहरू प्रायः सोच्छन्- रजोनिवृत्तिको कारणले गर्दा महिलाहरूले हार्मोनल स्तरमा द्रुत परिवर्तनहरू अनुभव गर्छन्। तर वास्तविकतामा, यी परिवर्तनहरू बच्चा जन्माउने समयमा सबैभन्दा बढी स्पष्ट हुन्छन्।’
प्रभाव गर्भवतीहरूमा सीमित छैन। तीन महिनाअघि आमा बनेकी फ्र्यांकी सीबिबिज प्यारेन्टिङ हेल्पलाइनकी नियमित स्रोता हुन्। उनको भनाइमा उनको पार्टनर त्यो समयमा सेक्सबाट अलग्गिए। उनी भन्छिन्, ‘अहिले म मेरो शरीरलाई घृणा गर्छु। म चाहन्छु कि मेरो पार्टनरले मलाई अलि बढी ध्यान देओस्। तर, अब उसलाई सेक्समा रुचि छैन। मलाई अप्ठ्यारो लाग्छ।’
थेरापिस्ट राहेल गोल्डको भनाइमा पुरुषहरू कहिलेकाहीं आफ्ना भावनाहरू व्यक्त गर्न संघर्ष गर्छन्। उनका अनुसार पितृत्वको सुरुवातसँगै पुरुषहरूमा धेरै जिम्मेवारीका भावनाहरू देखापर्न सक्छन्। यो यौनमा उनीहरूको रुचि घट्नुको प्रमुख कारण हुन सक्छ।
बच्चा जन्माउने च्यारिटी एनसीटीकी फ्लेउर पार्करको भनाइमा यी भावनाहरूसँग व्यवहार गर्नु सामान्यतया पुरुषहरूका लागि प्राथमिकता होइन। उनी भन्छिन्, ‘तपाईं कस्तो महशुस गर्नुहुन्छ भन्नेबारेमा आफ्नो पार्टनरसँग खुलेर कुरा गर्नु उपयोगी हुन सक्छ। के भइरहेको छ वा तपाईंको दिमागमा के चलिरहेको छ भनेर उनीहरूलाई थाहा छ भनेर नसोच्नुहोस्।’