नयाँदिल्ली- कोही कति चलाख छ ? त्यसका लागि सम्बन्धित व्यक्तिसँगको संगत नै अत्यावश्यक हुन्छ। तथापि, मनोवैज्ञानिकहरूले त्यसलाई आईक्यू अर्थात् इन्टेलिजेन्स कोसेन्टमार्फत मापन गर्छन्।
इन्टेलिजेन्स कोसेन्टको अर्थ हो, कुनै व्यक्तिको दिमाग कति तेज छ, उसको सम्झने शक्ति कति छ र उसले स्पष्टतासाथ कुनै कुरा सम्झिन र व्यक्त गर्न कति सक्छ ?
जसले आईक्यूलाई जति चाँडो सम्झिन्छ, ऊ उति नै बुद्धिमान हुन्छ। अमेरिकी मनोवैज्ञानिक ड्यानियल गोलमनले आफ्नो पुस्तक ‘इमोसनल इन्टेलिजेन्स’मा लेखेका छन्, ‘भावनात्मक बुद्धिमत्ता हाम्रो भावना बुझ्न, व्यक्ति गर्न र नियन्त्रित गर्न मद्दतगार हुन्छ। यसले हामीलाई आफ्ना र दोस्रो व्यक्तिका भावनाहरूलाई चिन्ने, सम्झिने र त्यसअनुसार आचरण गर्न मद्दत गर्छ।’
इमोसनल इन्टेलिजेन्सले हामीलाई आफ्नै भावना बुझ्ने र व्यक्त गर्ने, अर्कोको भावनालाई बुझ्ने र त्यसप्रति सहानुभूति राख्ने, आफ्ना भावनाहरूलाई नियन्त्रित गर्दै भावनात्मक तनाव कम गर्ने, उत्कृष्ट निर्णय लिँदै सम्बन्ध सुधार गर्ने विषयमा मद्दत पुर्याउँछ।
गोलमनका अनुुसार हाम्रो बुद्धिमत्ताले सफलताका लागि २० प्रतिशत मात्र योगदान दिन्छ। जब कि, भावनात्मक बुद्धिमत्ताले सफलताका लागि ८० प्रतिशत योगदान दिन्छ।
यी ५ कुरामा दिऊँ ध्यान
– दोस्रो व्यक्तिसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलित बनाऊँ
– आत्म-प्रेरणा
– आफैंलाई बुझ्ने
– अर्को व्यक्तिको भावनालाई बुझौं
– आफैंलाई नियन्त्रित राखौं
इमोसनल इन्टेलिजेन्स बढाउने ५ तरिका
– इमोसनल म्यापिङ
– इमोसनल लेबलिङ
– इमोसनल ब्यालेन्स
– इमोसनल डायरी
– इमोसनल रियाक्सन
इमोसनल इन्टेलिजेन्सले अन्य व्यक्तिहरूसँग असल सम्बन्ध, तनाव व्यवस्थापन, उत्कृष्ट निर्णय लिने क्षमताको विकास, आत्म-जागरुकता, वर्कप्लेस प्रोडक्टिभिटी, कम्युनिकेसन्समा सुधार र नेतृत्व क्षमताको विकासमा ठूलो भूमिका वहन गर्छ।
(भास्कर डट कमबाट)