नयाँदिल्ली- गलत रगत चढाउनु पनि स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुने स्वास्थ्यविदहरू बताउँछन्। फरक ब्लड ग्रुपको रगत चढाउँदा मानिसको मृत्युसमेत हुने खतरा रहने उनीहरूको भनाइ छ।
भारतको जयपुरको सवाई मानसिंह अस्पतालमा एक युवकमा गलत ब्लड ग्रुप रगत चढाउँदा मृत्यु भएको छ। दुर्घटनामा परी घाइते भएका २३ वर्षीय सचिन शर्मामा फरक ब्लड ग्रुप चढाउँदा मृत्युवरण गर्नु परेको छ। ‘ओ पजिटिभ’ ब्लड ग्रुप भएका सचिनमा एबी पजिटिभ ब्लड र प्लाज्मा चढाउँदा उनका दुवै मिर्गौला फेल भएर मृत्यु भएको हो।
उसो त, सबैको शरीरमा रातो रंगको ब्लड हुन्छ। तर, हाम्रो रगत मुख्य चार तत्व मिलेर बन्छ। ती चार तत्व हुन्- प्लाज्मा, राता रक्त कोष, सेता रक्त कोष र प्लेट्लेटस।
प्लाज्मा रगतको लिक्विड भाग हो। रगतको करिब ५५ प्रतिशत भाग प्लाज्माबाटै बनेको हुन्छ। जसले शरीरको सबै भागमा पोषण र पानी पुर्याउने काम गर्छ।
यस्तै, रगत बन्नका लागि रातो रक्तकोष आवश्यक हुन्छ। रगतको करिब ४०-४५ हिस्सा राता रक्तकोषबाट बनेको हुन्छ। राता रक्तकोषको करिब ९० प्रतिशत हिस्सा हमेग्लोबिनबाट बनेको हुन्छ। यसले शरीरमा अक्सिजन पुर्याउने काम गर्छ।
हाम्रो रगतको १ प्रतिशत हिस्सा सेता रक्तकोषबाट बनेको हुन्छ। रगत बन्नका लागि सेता रक्तकोषको मात्रा कम भए पनि यसले काम निकै महत्त्वपूर्ण छ। सेता रक्तकोषले ब्लड प्रेसर सन्तुलन राख्न र बाहिर इन्फेक्सनबाट बचाउने काम गर्छ।
रगत बन्न आवश्यक पर्ने चौथो आवश्यक तत्व प्लेट्लेटस हो। हाम्रो शरीरमा १.५ देखि ४ लाखको संख्यामा प्लेट्लेटस हुन्छन्, जसको काम चोटपटक लागेको ठाउँमा रगतलाई बहनबाट रोकी जम्न मद्दत पुर्याउँछ।
यस्तै, मानिसको रगतलाई चार भागमा विभाजन गरिएको छ। ए, बी, एबी र ओ ब्लड ग्रुप।
गलत ब्लड ग्रुप चढाउनु किन खतरनाक हुन्छ ?
गलत ब्लड ग्रुप चढ्ने निकै कम सम्भावना रहन्छ। जब कोही अलग एन्टिजेन हाम्रो रगतमा मिल्छ, तब रक्तकोषहरू जम्मा भएर रक्तनलीलाई ब्लक गर्छन्।
यस्तै, रगतको सर्कुलेशन बन्द हुने, हेमोग्लोबिन र प्लाज्मा मिलेर युरिनको माध्यमबाट गाढा खैरो रंग बनेर बाहिर निस्कने, शरीर पहेंलो भएर जन्डिस हुन सक्ने, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर बन्ने, किड्नी फेल हुने, ब्लड प्रेसर लो हुनुका साथै बिरामीको ज्यानसमेत जान सक्छ।
लक्षण
गलत रगत चढाउँदा व्यक्तिमा मुटु दुख्ने, पिठ्युँ दुख्नु, धडकन छिटोछिटो बढ्नु, रिँगटा लाग्नु, ब्लड प्रेसर लो हुनु, उल्टी आउनु, छटपटी हुनु, सास फेर्न गाहो हुनु, शरीर रातो वा पहेंलो देखिनुजस्ता लक्षण देखापर्छन्।