पछिल्लो समय जहाँतहीँ कालो चामलको चर्चा छ। कालो चामलको परिकार राखेर रेस्टुराँ चलाउनेहरूको होडबाजी नै चलेको छ। यो चामल एसियाली उत्पादन हो। किनकि, रेडियो कार्बन डेटिङबाट प्रमाणित भएअनुसार यो ब्ल्याक राइस आजभन्दा आठ हजार दुई सयदेखि १३ हजार वर्ष पहिले चीनमा खेती गरिएको भन्ने भनाइ छ। कालो धानका विशेषता ‘जी–६० ब्ल्याक राइस’ उच्च पोषणयुक्त धान हो। एक व्यक्तिले एक दिनमा १५ ग्रामका दरले अन्य चामलमा मिसाएर खाएमा क्यान्सर, अल्जाइमर्स, मधुमेह र ब्लड प्रेसरजस्ता रोगविरुद्ध लड्न सक्ने क्षमता तयार हुने विज्ञको भनाइ छ।

नेपाली संस्कारमा चामल दैनिक उपयोग हुने खाद्यवस्तु हो। चामल नेपालीको मुख्य खाना हो। चामलबाट कार्बोहाइड्रेटलगायत शरीरलाई आवश्यक पौष्टिक तत्त्व प्राप्त हुन्छ। तर, यस्तो चामल पनि विभिन्न प्रकार र गुणस्तरमा बजारमा उपलब्ध छन्, जसका फाइदा पनि फरक–फरक हुन्छन्। कतिपय चामल भने गुणस्तरहीन पनि हुन्छन्। त्यसैले यसको छनोटमा ध्यान दिनुपर्छ। त्यसैमध्येको एउटा चामल हो, कालो चामल।

यस्ता छन् फाइदा

• डाइबिटिजका बिरामीलाई कालो चामल निकै उपयोगी मानिन्छ।
• मुटुरोगीका लागि पनि कालो चामल लाभदायक मानिन्छ।
• यस्तो चामलमा प्रोटिन, आइरन हुने भएकाले अरूको तुलनामा बढी शक्ति प्रदान गर्छ।
• शरीरलाई सन्तुलित राख्न तथा मोटोपनालाई नियन्त्रण गर्न पनि यसको प्रयोग गर्न सकिन्छ।
• क्यान्सरका बिरामीका लागि समेत कालो चामल अत्यन्तै फाइदाजनक मानिन्छ।
• कालो चामलले विभिन्न रोगसँग लड्न सक्ने अतिरिक्त शक्तिसमेत प्रदान गर्छ।
• सामान्यतया आधा कप पाकेको कालो चामलमा १६० क्यालोरी, १५ ग्राम चिल्लो पदार्थ, ३४ ग्राम कार्बोहाइड्रेट, २ ग्राम फाइबर, ५ ग्राम प्रोटिन र ४ प्रतिशत आइरन प्राप्त हुन्छ।
• कालो चामललाई प्राकृतिक र परम्परागत ग्लुटिन फ्री ग्रेनका रूपमा लिइन्छ। यो चामल पूर्ण रूपमा अर्गानिक तरिकाले उत्पादन गरिने भएकाले यसको साइड इफेक्ट हुँदैन।
• सामान्य चामल तयार पार्दा यसलाई पोलिस गरी रिफाइन गरिन्छ, जुन स्वास्थ्यका लागि त्यति राम्रो मानिँदैन। तर, बोक्रा मात्र निकालिएको चामल बढी स्वस्थकर मानिन्छ।

के के बन्छ परिकार

• कालो चामलको एकपटकमा १८० देखि २०० ग्राम मात्र प्रयोग गर्दा राम्रो हुन्छ।
• कालो चामलको भातबाहेक अन्य परिकार बनाएर पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसको २० वटा त सलादकै परिकार बनाउन सकिन्छ।
• कालो चामलको खीर तयार पारेर पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसको खीर स्वादिलो त हुन्छ नै, पोषिलो पनि हुन्छ।
• अन्य चामलको तुलनामा यो चामल पाक्न केही बढी समय लाग्छ। त्यसैले यसलाई पकाउनुभन्दा तीन घण्टा पहिलेबाट भिजाएर राख्दा राम्रो हुन्छ।

कहाँ–कहाँ प्रयोग हुन्छ ?

• यस्तो चामल युरोपेली देशमा अत्यधिक प्रयोग हुन्छ। यस्तो चामल नेपालका सुपर मार्केटहरूमा सजिलै उपलब्ध छ। र, नेपालको होटेल तथा रेस्टुराँमा पनि यसको प्रयोग बढ्दो छ।
• चीनमा पनि कालो चामलको प्रयोग अत्यधिक मात्रामा हुन्छ र यो क्रम बढ्दो छ।
• कालो चामललाई जापान र कोरियामा सुसी बनाउन र इटालीमा रिसोटो बनाउने प्रयोजनमा प्रयोग गरिन्छ।