काठमाडौं- बच्चाका लागि आमाको दूध अमृत समान छ। तर, पछिल्लो समय स्तनपान गराउने दर घट्दो क्रममा रहेको बालरोग विशेषज्ञहरूले बताएका छन्। स्तनपानको महत्त्व नबुझ्नु, दूध चुसाउने आसन नजान्नुलगायत अन्य विभिन्न समस्याका कारण स्तनपान गराउने क्रम घट्दो छ।
– शिशुलाई जन्मेदेखि ६ महिना पूरा नभएसम्म आमाको दूध मात्र खुवाउनुपर्छ।
– ६ महिना पूरा भएपछि पूरक खानाका साथसाथै कम्तीमा दुई वर्षसम्म निरन्तर स्तनपान गराउनुपर्छ।
– आमाको दूध शिशुका लागि सर्वोत्तम आहार हो र यसले शिशुको रोगसँग लड्न सक्ने क्षमता बढाउँछ।
– आमाको दूधमा जन्मेदेखि ६ महिनासम्मका शिशुलाई चाहिने सम्पूर्ण पौष्टिक तत्त्वको मिश्रण हुन्छ ।
– आमाको दूधमा संक्रमण, एलर्जी वा अन्य कुनै पनि रोगका जीवाणुसँग लड्ने तत्त्व बढी हुन्छ।
यस्ता समस्या देखिन सक्छन्
शिशुलाई स्तनपान नगराई अन्य फर्मुला दूध खुवाएमा नपच्ने, पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने, संक्रमित रोगसँग लड्ने क्षमता कम हुने, आइरनको कमीलगायत समस्या देखिन सक्छन्।
के गर्ने ?
– बच्चालाई ७ देखि १० मिनटसम्म स्तनपान गराउनुपर्छ।
– बच्चाले २४ घण्टामा ८ देखि १० पटकभन्दा बढी पिसाब फेरिरहेको छ र राम्रोसँग सुतिरहेको छ भने उसलाई आमाको दूध पुगेको मानिन्छ।
– अन्य समयभन्दा स्तनपान गराउने आमाले खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। किनभने, आमाले खाएको खानेकुराबाटै दूध बनेर बच्चाले खाने हो।
– बच्चा जन्मिएदेखि ६ महिनासम्म सम्पूर्ण आहार आमाको दूध नै हो। त्यसैले, आमाले पनि सन्तुलित र पोषिलो खानेकुरा खानुपर्छ। यसबेला फलफूल, झोल पदार्थ, ताजा खानेकुरा, हरियो सागपात, अण्डा, दूध, माछा, मासु प्रशस्त मात्रा खानुपर्छ। यस्ता खानेकुरा खाएमा शिशुलाई दूध पर्याप्त हुन्छ।
– कतिपय आमाहरूले स्तनपान गराउने आशन नजान्दा समस्या उत्पन्न भएको हुँदा बच्चालाई दूध खुवाउँदा आमाले आफूलाई सहज हुने तरिकाले बस्नुपर्छ।
– बच्चाको पूरै शरीरलाई आमाको हातले सपोर्ट गर्नुपर्छ। मुख र पेट आमातिर फर्केको हुनुपर्छ। बच्चाको पेट आमासँग टाँसिएर दूध खुवाउनुपर्छ। बच्चाको मुख आमाको स्तनसँग जोडिएको हुनुपर्छ। दूध खुवाउँदा बच्चाको नाकले आमाको स्तन छोएको हुनुपर्छ। र, आमाको निप्पलको वरिपरिको कालो भाग बच्चाको मुखभित्र हुनुपर्छ।