नयाँदिल्ली- मधुमेह जति पुरानो हुन्छ, ग्यांग्रिन हुने खतरा त्यति नै बढी हुन्छ। दुर्घटना वा चोटपटक लागेमा मधुमेहका बिरामीको घाउ छिट्टै निको हुँदैन, जसकारण ग्यांग्रिनको समस्या हुन सक्छ।
ग्यांग्रिन एक रोग हो, जुन शरीरको कुनै पनि भागमा रक्त सञ्चार पूर्ण रूपमा बन्द हुँदा देखा पर्छ। जब रगत पुग्दैन, त्यो अंग मर्न थाल्छ। मधुमेहका बिरामीको खुट्टामा ग्यांग्रिन बढी देखिन्छ। मधुमेह बढ्दै जाँदा ग्यांग्रिनको समस्या हुन सक्छ।
चिनीको मात्रा बढ्न नदिनुहोस्
मधुमेहका बिरामीमा रगतमा चिनी बढ्यो भने यसले खुट्टामा सबैभन्दा बढी असर गर्छ। चिनीको मात्रा बढ्यो भने रक्तसञ्चार कम हुन्छ, जसकारण शरीरले संक्रमणसँग लड्न सक्दैन र खुट्टामा ग्यांग्रिनको समस्या हुन थाल्छ। ग्यांग्रिन भएको ठाउँको तन्तु सड्न थाल्छ र ग्यांग्रिन हुन्छ। कहिलेकाहीं अवस्था यति गम्भीर हुन्छ कि खुट्टाको औंला पनि काटिन्छ।
घाउ, हतियार, फोहोरलाई बेवास्ता नगर्नुहोस्
मधुमेहका बिरामीले खुट्टाको विशेष ख्याल गर्नुपर्छ। चिनीको मात्रा नियन्त्रणमा राख्न उचित आहार र नियमित व्यायाम गर्नुपर्छ। साथै, खुट्टामा घाउ, काट्ने, फोडा, सुन्निने वा कुनै किसिमको संक्रमण भएमा तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
खुट्टा र नङ सफा गर्न विशेष ध्यान दिनुहोस्। सानो चोटपटक वा घाउ भए पनि मधुमेहका बिरामीको घाउ निको हुनुको साटो बढ्दै जान्छ। उपचारमा लापरवाही र ढिलाइले कहिलेकाहीं खुट्टा काट्न सक्छ।
खुट्टामा संक्रमणबाट बच्ने
मधुमेह जति पुरानो हुन्छ, ग्यांग्रिन हुने खतरा त्यति नै बढी हुन्छ। मधुमेह बढ्दै जाँदा शरीरका नसाहरूमा रगत जम्न थाल्छ, जसका कारण नसाहरू खुम्चिन थाल्छन्। रगतमा चिनीको मात्रा बढेपछि मधुमेह हुन्छ।
चिनीको मात्रा अत्यधिक बढ्नु र घट्नु दुवै गम्भीर अवस्था हो। मधुमेहका बिरामीमा चिनीको मात्रा धेरै बढ्यो भने हृदयाघात, उच्च रक्तचाप, पक्षाघात वा ब्रेन स्ट्रोकजस्ता धेरै घातक रोग लाग्न सक्छन्। यी सबै रोगहरू बाहेक, खुट्टामा संक्रमणको जोखिम पनि मधुमेह रोगीहरूमा सबैभन्दा बढी हुन्छ।
मधुमेहले खुट्टालाई सबैभन्दा बढी असर गर्छ। त्यसैले जुत्ता र चप्पलहरू धेरै सोचेर छनोट गर्नुहोस्। खुट्टाका लागि सहज नहुने वा खुट्टाको औंलाहरूमा टाँसिएका जुत्ता र चप्पलहरू नलगाउनुहोस्।
लापरवाही पर्न सक्छ महँगो
मधुमेहका कारण शरीरमा रगतमा चिनीको मात्रा बढ्छ। यदि मधुमेह धेरै पुरानो छ भने शरीरका नसाहरूमा रगत जम्न थाल्छ र नसा खुम्चिन थाल्छन्। मधुमेहका बिरामीको खुट्टाको नसामा रगत जम्न थाल्दा र खुट्टाको नसा बन्द हुन थालेमा ग्यांग्रिन हुन सक्छ।
यसबाहेक, रगत जम्नेले मधुमेह रोगीहरूको हृदयका नसाहरू अवरुद्ध गर्न सक्छ, जसले हृदयाघातको जोखिम बढाउँछ।
बच्ने उपाय
ग्यांग्रिनबाट बच्न पहिले चिनीलाई नियन्त्रणमा राख्नुहोस्। यसका साथै उचित आहार लिनुहोस्। चुरोट वा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नगर्नुहोस्। मधुमेह नियन्त्रणमा राख्न दैनिक व्यायाम गर्नुहोस्। आफ्नो खुट्टा दैनिक जाँच गर्नुहोस्। यदि तपाईं कुनै घाउ वा संक्रमण देख्नुहुन्छ भने तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्। आफ्नो चिनीको स्तर जाँच गर्न नियमित जाँच गराइरहनुहोस्।
भास्कर डट कमबाट