नयाँदिल्ली- जब टाउको टक्लु बन्दै जान्छ, मानिसले कपाल झर्न नदिन अनेक उपाय शुरु गर्छन्। कपाल झर्नु आम विषय हो, एउटा उमेर काटेपछि स्वाभाविक रूपमा टाउको टक्लु बन्दै जान्छ।

तर, त्यही समस्या बालबालिका, किशोर-किशोरी र युवामा देखिन थाल्यो भने चिन्ताको विषय हो।

अमेरिकन एकेडेमी अफ डर्माटोलोजीका अनुसार कुनै मानिसको दैनिक ५० देखि १०० कपाल झर्नु सामान्य हो। कुनै मानिसको शिरमा १ लाख कपाल छन् भने केश झरेर पनि नयाँ पलाउँछन्।

नुहाउँदा सेम्पू तथा केश कोर्न काइँयो प्रयोग गर्दा कपाल झर्दैन। त्यस क्रममा झर्ने कपाल त्यसअघि नै स्केल्प अर्थात् शिरको छालाबाट अलग भइसकेका हुन्छन्।

कपाल झर्नुको खास कारण पोषक तत्त्वहरूको कमी हो। हाम्रो दैनिक डाइटमा हरिया सागसब्जी, फल र जरुरी भिटामिन, मिनरल्स आइरन र क्याल्सियमको कमी भयो भने कपाल झर्छन्। कपाललाई सही परिमाणमा प्रोटिन प्राप्त भएन भने पनि केश झर्ने समस्या देखिन्छ।

यी हुन् कपाल झर्ने कारण

– वंशाणुगत कारण
– स्केल्प अर्थात् शिरको छालामा फंगल इन्फेक्सन
– कपाललाई धेरै टाइट बाँध्नुको कारण
– कपालमा केमिकल, ब्लिच आदि प्रयोगका कारण
– शरीरमा हार्मोनल परिवर्तनका कारण
– गर्भवती अवस्था, प्रसव या महिनावारी बन्द भएका कारण
– कुनै खास मेडिकल उपचारका कारण
– क्यान्सर उपचारमा गरिने केमोथेरापी या रेडिएसनका कारण
– शरीरमा पोषक तत्त्वको कमी, खासगरी आइरन र प्रोटिन प्राप्त नहुँदा
– शरीरमा स्ट्रेस हार्मोन कार्टिसोलको मात्रा बढेका कारण
– अटोइम्युन बिरामी ऐलोपिसिया रारिएकाका कारण (यस समस्यामा इम्युन सिस्टमले सीधा हेयर फोलिकल्सलाई क्षति पुर्‍याउँछ
– थाइराइडका कारण

टक्लु बन्‍नुअघि देखिन्छन् यस्ता लक्षण

– शिरको एक खास हिस्सामा विस्तारै कपाल पातलिँदै जान्छ
– पूरै शिरमा कपाल पातलो भएर टुट्न थाल्छन्
– स-साना टुक्रा भएर कपाल झर्छन्
– शिर र शरीरका अन्य अंगमा रहेका रौं झर्न थाल्छन्

कपाल झर्ने जोखिमहरू

– कपाल झर्ने पारिवारिक इतिहास
– अचानक शरीरको तौल घट्नु
– मधुमेहलगायत मेडिकल समस्या
– तनाव
– खराब न्युट्रिसन
– शरीरमा लगातार थकान महशुस हुनु
– अचानक तौल घट्नु
– शिर र शरीरका छालामा अचानक परिवर्तन
– भरखरै गरिएको सर्जरीको प्रभाव
– डाइट र न्युट्रिसनमा कुनै परिवर्तन गरियो भने
– कुनै नयाँ खोप लगाइयो या नयाँ औषधि सेवन गर्न थालियो भने

यसरी बनाऊँ कपाल मजबुत

– अण्डा सेवन- यसबाट प्रोटिन र बायोटिन प्राप्त हुन्छ। अण्डा एन्टी अक्सिडेन्ट र कोलोजेनबाट भरपूर हुन्छ।

– पालक सेवन- यसमा भिटामिन ए, सी, आइरन र फोलेट प्राप्त हुन्छ
– माछा र फ्ल्याक्स सिड्स- यी दुवैबाट ओमेगा ३ फ्याट्टी एसिड प्राप्त हुन्छ।

– सखरखण्ड- यसबाट बिटा क्यारोटिन प्राप्त हुन्छ

– सबै प्रकारका नट्स- यी खाद्यपदार्थबाट भिटामिन ई, बी, जिंक र हेल्दी फ्याट प्राप्त हुन्छ

– बिन्स- यसबाट प्रोटिन, जिंक र आइरन प्राप्त हुन्छ

यस्तै, जंकफुडको अत्यधिक सेवन, गाँजा तान्‍ने, कपालमा अत्यधिक रसायन प्रयोग गर्ने र राम्रोसँग निन्द्रा नपुग्दा पनि कपाल झर्छ।

(भास्कर डट कमबाट)