चरिकोट- नगर विकास कोषको अनुदान र ऋणमा निर्माण गरिएको दोलखा सदरमुकाम चरिकोटस्थित सातदोबाटोमा करोडौं लागतमा नवनिर्मित बहुउद्देश्यीय व्यावसायिक भवन भाडा लागेसँगै ढिलै भए पनि सञ्चालनमा आएको छ।
अनुदान र ऋण गरी ११ करोड ५४ लाख १६ हजार रुपैयाँमा निर्मित भवन समयमा भाडा नलाग्दा नगरलाई लाखौं घाटा बेहोर्नु परिरहेको थियो। अहिले मासिक ४ लाख ३१ हजार ६०५ रुपैयाँमा भाडा लागेपछि सञ्चालनमा आएको भीमेश्वर नगरप्रमुख ईश्वरनारायण मानन्धर बताउँछन्।
उनका अनुसार भवन निर्माण सम्पन्न भइसकेर करिब एक वर्ष भाडा नलाग्दा नगरपालिकालाई लाखौं घाटा भयो। अब भने ११ वर्षको सम्झौतामा भाडा लागेको छ। आगामी दिन सुखद रहेको नगरप्रमुख मानन्धर बताउँछन्। र, यो नगरको आम्दानीको स्रोत बन्नेमा उनी विश्वस्त छन्।
नगर विकास कोषको ऋण र अनुदानबाहेक १ करोड ९ लाख ७५ हजार ४५८ रुपैयाँ उक्त भवनमा लगानी भएको छ । निर्माणका लागि नगरले साढे ५ प्रतिशत व्याजमा ऋण लिएको छ। गत असोजदेखि साँवा-व्याज बुझाउनुपर्ने शर्त छ। तर, असोजबाटै भवन भाडामा लागेकाले समस्या नआउने नगरप्रमुख मानन्धर बताउँछन्।
भीमेश्वर-३ का वडाध्यक्ष हरिशरण शिवाकोटीका अनुसार नगरको थोरै लगानी मात्र यस भवनमा छ। उनी भन्छन्, ‘बढी राशिको अनुदानमा निर्माण भएकाले तत्काल आम्दानी नदेखिए पनि भविष्यमा आम्दानी दिने थलो बन्नेछ, यो भवन। तत्काल अनुत्पादक देखिनु स्वाभाविकै हो ।’
यो व्यावसायिक भवनको लगानी ११ करोड ५४ लाख १६ हजार ७२८ मध्ये नगर विकास कोषको ऋण १ करोड २८ लाख २४ हजार रुपैयाँ मात्र छ भने अनुदान १० करोड २५ लाख ९२ हजार रुपैयाँ छ। ७५० वर्गमिटरमा बनेको पाँचतले भवनमा बाहिर-भित्र गरी ५६ वटा सटर छन्। भवनको निर्माणसँग सम्बन्धित आन्तरिक सजावट, गृट र कम्पाउन्ड, दोस्रो र तेस्रो तलामा कोरामसिनो, छत सुधार, रेलिङ राख्ने र मर्मत कार्य भाडामा लिनेले नै गर्नुपर्ने सम्झौताअनुसार भवन भाडामा लागेको छ।
अदिती एन्ड अदिस स्टोर एन्ड सप्लायर्सले प्रत्येक वर्ष १० प्रतिशत भाडा बढ्ने गरी यो भवन लिएको छ। यस वर्षको असोजदेखि असारसम्मको मासिक चार लाख ३१ हजार ६०५ र प्रत्येक वर्ष १० प्रतिशतले वृद्धि हुने पनि सम्झौतामा उल्लेख छ। भाडामा लिने सप्लायर्सका सञ्चालक दिनेश बस्नेतका अनुसार अझै दुई तला भाडामा जान बाँकी रहेकाले घाटा बेहोर्नुपर्ने देखिएको छ। सम्झौताअनुसार आन्तरिक सजावटसमेतमा ५० लाख रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ। अझै धेरै बनाउन बाँकी छ। ‘सबै भाडा लागे एक तलाको नाफा आउने थियो कि भन्ने आशामा छु,’ बस्नेत भन्छन्।
भीमेश्वर नगरको गौरवको आयोजनाकै रूपमा अगाडि बढाइएको यो भवन भाडामा लगाउन चार पटकसम्म प्रकाशित सूचनाबाट बल्ल भाडा लागेको हो। यो भवन नजिकै करिब १३ करोड रुपैयाँमा अर्को भवन पनि निर्माणाधीन छ। त्यो ऋणमै निर्माण भइरहेको छ। यस आयोजनाको कूल ठेक्का रकम १२ करोड १० लाखमा कोषको रकम ९ करोड ८ लाख रुपैयाँ छ।
निर्माण कम्पनी श्यामसुन्दर निर्माण सेवा प्रालिका प्रतिनिधि ध्रुव रिमाल भन्छन्, ‘भवन निर्माणको काम भूतले खाजा खाने बेलामा परेछ। निर्माणको काम अघि बढिरेको मध्य भागमै कोरोना महामारीले काम रोक्नुपर्यो। समयमा काम नसक्दा मूल्यवृद्धिले पनि समस्या बनायो। काम सम्पन्न भएको एक वर्ष अर्थात् दशैंअघि भने भुक्तानी पाइसक्यौं।’
सम्बन्धित निकायले भवन निर्माणमा सन्तुष्टि देखाए पनि नगरवासी भने नगरले अनुत्पादक क्षेत्रमा खर्च गरेको आरोप लगाउँछन्। ‘नगरवासीलाई यसले के फाइदा दिन्छ,’ स्थानीय रामप्रसाद सापकोटा भन्छन्, ‘नगरले यत्रो लगानी गरी भवन बनाउनुपर्ने आवश्यकता थिएन। यत्रो ठूलो लगानी नगरवासीलाई लाभ हुने कार्यमा लगाउनुपर्थ्यो। करोडौंको लगानी नगरवासीको पहुँचको पाटो हुनु पर्थ्यो।’
स्थानीय शिव केसीको दाबीअनुसार नगरले अरूलाई भवन निर्माण गर्न दिनुपर्थ्यो। ३० वर्षको सम्झौता गरी अरूलाई नै दिएको भए नगरको लगानी नपर्ने उनको बुझाइ देखिन्छ। त्यसबाट विनालगानी आम्दानी पनि आउने उनको दाबी छ। नगरको राम्रो सुझबुझ नहुँदा ऋणमा डुब्नु परेको उनको भनाइ छ।
जसले जे भने पनि नवनिर्मित बहुउद्देश्यीय व्यावसायिक भवन भाडामा बस्नेहरू भने बन्दव्यापार राम्रै चलिरहेकाले सन्तुष्ट देखिन्छन्। यही भवनमा औषधि पसल गरिहेका ऋषि शिवाकोटीले एक महिनायता राम्रै आम्दानी गरिरहेका छन्। यस्तै बिक्री भइरहे भाडा तिर्न समस्या नपर्ने देखेका छन् उनले। र, भाडा तिरेर आम्दानी पनि राम्रै भइरहेकामा उनी सन्तुष्ट छन्।
अर्का व्यापारी दीपशिखा इलेक्ट्रिक सपका सञ्चालक दिनेश पाठक पनि सातदोबाटो चोकमा भएकाले राम्रै व्यापार भएको बताउँछन्। ‘आर्थिक मन्दीले बजार खासै चहलपहल छैन तापनि यहाँ राम्रै व्यापार भइरहेको छ,’ उनी भन्छन्।